Artikel 184 Wetboek van Strafrecht: een bevel of vordering niet opvolgen

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Is er gevaar of nood: bel 112. Als verdachte bent u niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2 Sv) en mag u zich laten bijstaan door een advocaat (artikel 28 lid 1 Sv), ook tijdens het verhoor (artikel 28d Sv). Bent u aangehouden voor een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, dan wijst de raad voor rechts­bij­stand op uw verzoek een advocaat aan (artikel 28b lid 2 Sv). Gaat het alleen om artikel 184, dan is dat in de regel niet zo; u mag dan contact opnemen met een advocaat die u zelf kiest (artikel 28b lid 3 Sv).

Wat staat er in artikel 184?

Artikel 184 staat in het Tweede Boek van het Wetboek van Strafrecht, bij de misdrijven tegen het openbaar gezag. Het is dus een misdrijf, geen overtreding. Het artikel beschermt het optreden van de overheid: wie een bevel of vordering van een bevoegde ambtenaar opzettelijk negeert of zijn werk dwarsboomt, is strafbaar.

Hij die opzettelijk niet voldoet aan een bevel of een vordering, krachtens wettelijk voorschrift gedaan door een ambtenaar met de uitoefening van enig toezicht belast of door een ambtenaar belast met of bevoegd verklaard tot het opsporen of onderzoeken van strafbare feiten, alsmede hij die opzettelijk enige handeling, door een van die ambtenaren ondernomen ter uitvoering van enig wettelijk voorschrift, belet, belemmert of verijdelt, wordt gestraft met ge­van­ge­nis­straf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie.

Het artikel bevat twee strafbare gedragingen:

• Niet voldoen aan een bevel of vordering. Bij­voor­beeld niet weggaan na een bevel om een gebied te verlaten.
• Een ambts­han­de­ling beletten, belemmeren of verijdelen. Bij­voor­beeld een agent fysiek in de weg staan bij een controle, zonder geweld. Met geweld of bedreiging met geweld wordt het al snel we­der­span­nig­heid; zie het verschil hieronder.

De vier voorwaarden

De rechter mag alleen veroordelen als elk onderdeel van de om­schrij­ving is bewezen:

1. Opzet. U wist dat u een bevel kreeg en volgde het bewust niet op. Was het bevel voor u niet te horen of niet te begrijpen, dan kan het opzet ontbreken.
2. Een bevel of vordering. Een opdracht van de ambtenaar om iets te doen of te laten.
3. Krachtens wettelijk voorschrift. De opdracht moet steunen op een wet of een regel die op een wet berust. Voorbeelden: een bevel van de bur­ge­mees­ter ter handhaving van de openbare orde (artikel 172 lid 3 Gemeentewet) of een ge­bieds­ver­bod van de bur­ge­mees­ter (artikel 172a Gemeentewet). Zonder wettelijke grondslag is het niet opvolgen geen strafbaar feit op grond van artikel 184.
4. Door een bevoegde ambtenaar. Een ambtenaar met toezicht belast, of een ambtenaar belast met of bevoegd tot opsporing, zoals een po­li­tie­agent of een bui­ten­ge­woon opsporings­ambtenaar (boa). Iemand die krachtens wettelijk voorschrift met een openbare dienst is belast, wordt voor bevelen en vorderingen met zo’n ambtenaar ge­lijk­ge­steld (artikel 184 lid 2).

Straf en strafmaat

Artikel 184 en verwante feiten: maximale straffen

Feit	Artikel	Maximale straf
Bevel of vordering niet opvolgen, of een ambts­han­de­ling belemmeren	184 lid 1 Sr	3 maanden ge­van­ge­nis­straf of geldboete tweede categorie (€5.500); bij herhaling binnen twee jaar na een on­her­roe­pe­lijke ver­oor­de­ling kan de ge­van­ge­nis­straf met een derde omhoog (lid 4)
Handelen in strijd met een ge­drags­aan­wij­zing van de officier van justitie (artikel 509hh lid 1 onder b Sv)	184a lid 1 Sr	1 jaar ge­van­ge­nis­straf of geldboete derde categorie (€11.000)
We­der­span­nig­heid: verzet met geweld of bedreiging met geweld	180 Sr	1 jaar ge­van­ge­nis­straf of geldboete derde categorie (€11.000)
We­der­span­nig­heid met letsel, zwaar letsel of de dood	181 Sr	5 jaar; 7 jaar en 6 maanden; 12 jaar
We­der­span­nig­heid door twee of meer personen samen	182 Sr	6 jaar ge­van­ge­nis­straf of geldboete vierde categorie (€27.500); hoger bij letsel
Identiteits­bewijs niet tonen	447e Sr	Geldboete tweede categorie (€5.500), geen ge­van­ge­nis­straf

De bedragen van de geld­boe­te­ca­te­go­rieën gelden sinds 1 januari 2026 (artikel 23 lid 4 Sr); lees meer over de geldboete en de categorieën. Mis­han­de­ling van een ambtenaar tijdens of vanwege zijn werk kan zwaarder worden bestraft: de ge­van­ge­nis­straf kan met een derde omhoog (artikel 304 lid 1 onder 3° Sr). Dat geldt ook voor bedreiging van onder meer een po­li­tie­agent of boa in die hoe­da­nig­heid (artikel 285 lid 5 Sr); zie bedreiging en mis­han­de­ling.

Wat eist het OM in de praktijk? Het Openbaar Ministerie heeft een eigen richtlijn voor deze feiten (Richtlijn voor straf­vordering niet opvolgen ambtelijk bevel of ge­drags­aan­wij­zing, 2023R011, in werking sinds 1 januari 2024). Bij een eerste keer niet voldoen aan een bevel of vordering, of het belemmeren van een ambts­han­de­ling, is het uit­gangs­punt daarin een geldboete van €350. Bij herhaling, bij een evenement, bij brand, een ongeval of een le­vens­be­drei­gende situatie of bij (bedreiging met) geweld noemt de richtlijn een zwaardere straf. Dit zijn uit­gangs­pun­ten van het OM, geen regels voor de rechter; lees hoe de strafmaat tot stand komt.

Voorbeeld

Fictief: na een vechtpartij bij een evenement geeft de politie een bezoeker het bevel het terrein te verlaten, op grond van een bevel van de bur­ge­mees­ter ter handhaving van de openbare orde. De bezoeker hoort het bevel, maar blijft staan.

Bevel gegeven door

Politie, ter uitvoering van een bevel van de bur­ge­mees­ter (artikel 172 lid 3 Gemeentewet)

Opzet

De bezoeker hoorde het bevel en bleef bewust staan

Geweld gebruikt?

Nee, dus geen we­der­span­nig­heid (artikel 180 Sr)

Mogelijk strafbaar feit

Artikel 184 lid 1 Sr: maximaal 3 maanden of €5.500

Uit­gangs­punt volgens de OM-richtlijn bij een eerste keer is een geldboete van €350; bij een evenement noemt de richtlijn een verhoging. De officier van justitie of de rechter beslist per zaak.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Verschil met artikel 184a en we­der­span­nig­heid (180)

Artikel 184a gaat over een ge­drags­aan­wij­zing van de officier van justitie. Die kan de officier geven aan een verdachte tegen wie ernstige bezwaren bestaan, onder meer als er vrees is voor ernstig belastend gedrag tegenover een persoon (artikel 509hh lid 1 onder b Sv). De aanwijzing kan inhouden dat de verdachte een gebied mijdt, geen contact opneemt met bepaalde personen of zich meldt (artikel 509hh lid 2 Sv). Wie daar opzettelijk tegenin gaat, riskeert tot een jaar ge­van­ge­nis­straf (artikel 184a lid 1 Sr). Lid 2 van artikel 184a gaat over het handelen in strijd met een bevel van de rechter op grond van artikel 20 lid 5 van Boek 2 BW.

Hij die zich met geweld of bedreiging met geweld verzet tegen een ambtenaar werkzaam in de rechtmatige uitoefening van zijn bediening, of tegen personen die hem daarbij krachtens wettelijke ver­plich­ting of op zijn verzoek bijstand verlenen, wordt als schuldig aan we­der­span­nig­heid gestraft met ge­van­ge­nis­straf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie.

Het verschil in het kort:

• Artikel 184: passief of zonder geweld: een bevel niet opvolgen, of een handeling belemmeren.
• Artikel 180: actief verzet met geweld of bedreiging met geweld, en de ambtenaar moet rechtmatig optreden.
• Artikel 447e: alleen het niet tonen van een identiteits­bewijs of niet meewerken aan vin­ger­af­druk­ken, als een wet dat verplicht.

Eén situatie kan onder meer artikelen vallen. Het OM kiest wat het ten­las­te­legt; de rechter toetst of dat bewezen is.

Wat kunt u nu doen?

Termijn: verzet of hoger beroep binnen 14 dagen

Straf­be­schik­king: bent u het niet eens met een straf­be­schik­king van het OM, dan doet u verzet binnen veertien dagen nadat het afschrift in persoon aan u is uitgereikt of de straf­be­schik­king u anderszins bekend is geworden, bij het parket dat in de straf­be­schik­king staat (artikel 257e lid 1 en 2 Sv). Betaalt u vrijwillig, dan kunt u geen verzet meer doen (lid 1).

Vonnis: wilt u in hoger beroep tegen een vonnis van de rechter, dan stelt u dat in binnen veertien dagen na de uitspraak als u bij de zitting was of de zittings­datum kende (artikel 408 lid 1 Sv), met een verklaring op de griffie van het gerecht dat de uitspraak deed (artikel 449 lid 1 Sv). In andere gevallen loopt de termijn van veertien dagen vanaf het moment dat u van de uitspraak op de hoogte bent (artikel 408 lid 2 Sv).

1. Stap 1Lees het stuk en noteer de datumEen uitnodiging voor verhoor, een straf­be­schik­king of een dagvaarding: elk heeft eigen gevolgen. Bij een straf­be­schik­king en een vonnis loopt een termijn van veertien dagen.
2. Stap 2Schrijf direct op wat er gebeurdeWelk bevel werd gegeven, door wie, met welke woorden, kon u het horen, en waren er getuigen of beelden? Dat bepaalt of opzet en de wettelijke grondslag te bewijzen zijn.
3. Stap 3Vraag advies voordat u verklaart of betaaltU hoeft niet te antwoorden bij het verhoor. Een advocaat kan beoordelen of verzet of een verweer zin heeft.

Het recht om straf­ver­vol­ging in te stellen voor artikel 184 verjaart na zes jaar, omdat er niet meer dan drie jaar ge­van­ge­nis­straf op staat (artikel 70 lid 1 onder 2° Sr); lees wanneer een strafbaar feit verjaart. Lees ook wat er gebeurt bij een po­li­tie­ver­hoor en bij een dagvaarding.

Wie kan u helpen?

Nu nodig

Een advocaat via de politie

U bent aangehouden en wordt verhoord.

Een door de raad voor rechts­bij­stand aangewezen advocaat is kosteloos, maar niet bij het verhoor voor een feit waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 43 lid 1 Wet op de rechts­bij­stand)

Juridisch Loket

U heeft een straf­be­schik­king of dagvaarding gekregen en wilt weten wat u kunt doen.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Straf­recht­advocaat

U wilt verzet doen of moet voor de rechter komen.

Afhankelijk van de zaak; met een laag inkomen soms een toevoeging

Specialist strafrecht

U wilt uw situatie straks laten beoordelen.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en verdedigt niemand in een strafzaak. Wij regelen geen pro deo; een toevoeging vraagt een advocaat aan bij de Raad voor Rechts­bij­stand. Lees wanneer u een straf­recht­advocaat nodig heeft en wie betaalt.