Verjarings­termijnen in het strafrecht: wanneer verjaart een strafbaar feit?

Aangehouden, opgeroepen voor verhoor of slachtoffer?

Is er gevaar of nood: bel 112. Bent u slachtoffer, doe dan aangifte bij de politie. Wordt u als verdachte verhoord, dan bent u niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2 Wetboek van Straf­vordering). U mag zich laten bijstaan door een advocaat en hem het verhoor laten bijwonen (artikel 28 en 28d). Bent u aangehouden voor een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en wilt u rechts­bij­stand, dan wijst de Raad voor Rechts­bij­stand een advocaat aan (artikel 28b lid 2).

Wat is verjaring in het strafrecht?

Verjaring betekent dat het recht om een strafbaar feit te vervolgen vervalt na een bepaalde tijd. Na de verjarings­termijn kan de overheid het feit niet meer vervolgen, ook niet als de dader bekend is (Rijks­over­heid). De termijnen staan in artikel 70 van het Wetboek van Strafrecht en hangen af van de soort: een overtreding of een misdrijf, en bij een misdrijf de maximale straf die de wet erop stelt.

Het recht tot straf­vordering vervalt door verjaring:

De verjarings­termijnen

Verjarings­termijnen in het strafrecht

Soort feit	Verjarings­termijn	Voorbeeld uit de wet
Overtreding	3 jaar (artikel 70 lid 1 onder 1°)	Verboden toegang (artikel 461 Sr, geldboete eerste categorie)
Misdrijf met geldboete, hechtenis of hoogstens 3 jaar ge­van­ge­nis­straf	6 jaar (onder 2°)	Mis­han­de­ling (artikel 300 lid 1 Sr, hoogstens 3 jaar), vernieling (artikel 350 lid 1, hoogstens 2 jaar)
Misdrijf met meer dan 3 jaar tijdelijke ge­van­ge­nis­straf	12 jaar (onder 3°)	Diefstal en oplichting (artikel 310 en 326 Sr, hoogstens 4 jaar), valsheid in geschrift (artikel 225, hoogstens 6 jaar)
Misdrijf met 8 jaar ge­van­ge­nis­straf of meer	20 jaar (onder 4°)	Afpersing (artikel 317 Sr, hoogstens 9 jaar), weder­rechtelijke vrijheids­beroving (artikel 282 lid 1, hoogstens 8 jaar)
Misdrijf met 12 jaar ge­van­ge­nis­straf of meer	Geen verjaring (artikel 70 lid 2 onder 1°)	Doodslag (artikel 287 Sr, hoogstens 25 jaar), moord (artikel 289, levenslang)
Bepaalde ze­den­mis­drij­ven tegen iemand jonger dan 18 jaar	Geen verjaring (artikel 70 lid 2 onder 2°)	De misdrijven uit artikel 242, 243 lid 1, 245, 246 lid 1, 247 lid 1 en 2, 249 lid 1, 252, 253 en 241 lid 1 en 2 Sr

Het gaat om de maximale straf die in de wet staat (de wettelijke om­schrij­ving), niet om de straf die iemand in een concrete zaak zou krijgen. De straf per delict leest u op onze pagina’s over bij­voor­beeld diefstal, oplichting, mis­han­de­ling en moord en doodslag.

Voorbeeld

Sanne ontdekt dat iemand op 1 maart een fiets uit haar schuur heeft weggenomen. Diefstal is een misdrijf met een maximale ge­van­ge­nis­straf van vier jaar (artikel 310 Sr). Zo werkt de verjaring.

Maximale straf voor diefstal (artikel 310 Sr)

4 jaar ge­van­ge­nis­straf

Verjarings­termijn bij meer dan 3 jaar (artikel 70 lid 1 onder 3°)

12 jaar

Begin van de termijn (artikel 71)

2 maart, de dag na het feit

Na elke daad van vervolging (artikel 72 lid 1)

een nieuwe termijn van 12 jaar

Uiterste grens, ook na stuiting (artikel 72 lid 2)

24 jaar na de oor­spron­ke­lijke start

Fictief voorbeeld. Of een concrete handeling een daad van vervolging is, beoordeelt de rechter.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Wanneer begint de verjarings­termijn?

De termijn begint op de dag na die waarop het feit is gepleegd (artikel 71 Sr). De wet noemt uit­zon­de­rin­gen:

• Valsheid: de termijn begint op de dag na het gebruik van het valse voorwerp (onder 2°). Zie valsheid in geschrifte.
• Bepaalde feiten tegen een min­der­ja­rige: onder meer seksueel benaderen van een kind (artikel 251), dwang (artikel 284) en lokken met het oog op dwang (artikel 285c), genitale verminking, gedwongen abortus of ste­ri­li­sa­tie, en mis­han­de­ling van iemand jonger dan 18: de termijn begint op de dag na die waarop het slachtoffer 18 jaar is geworden (onder 3°).
• Een min­der­ja­rige onttrekken aan het gezag (artikel 279) en weder­rechtelijke vrijheids­beroving (artikel 282 lid 1 en 2): op de dag na de bevrijding of de dood van het slachtoffer (onder 4°).
• Door schuld een stof in de drink­wa­ter­voor­zie­ning of in bodem, lucht of op­per­vlak­te­wa­ter brengen (artikel 173 lid 1 en 173b): op de dag na die waarop een opsporings­ambtenaar van het misdrijf hoorde (onder 1°).
• De over­tre­din­gen van artikel 465, 466 en 467 (burgerlijke stand): vanaf de over­bren­ging van de registers naar de centrale be­waar­plaats (onder 5°).

Stuiting: een nieuwe termijn

Elke daad van vervolging stuit de verjaring, ook ten aanzien van anderen dan de vervolgde.

Na de stuiting begint een nieuwe verjarings­termijn (artikel 72 lid 2 Sr). Toch is er een uiterste grens. Een overtreding verjaart na tien jaar. Een misdrijf verjaart als, vanaf de dag waarop de oor­spron­ke­lijke termijn begon, twee keer de verjarings­termijn is verstreken. Bij diefstal is dat dus 24 jaar. De wet omschrijft niet wat een daad van vervolging is; of een handeling dat is, beoordeelt de rechter.

Schorsing. Wordt de straf­ver­vol­ging geschorst vanwege een pre­ju­di­ci­eel geschil, een vraag die eerst door een andere rechter moet worden beslist, dan is ook de verjaring geschorst (artikel 73 Sr).

Termijn: vervolging alleen binnen de verjarings­termijn

Het OM kan een strafbaar feit alleen vervolgen binnen de verjarings­termijn van artikel 70 Wetboek van Strafrecht: 3 jaar voor een overtreding, 6, 12 of 20 jaar voor een misdrijf, afhankelijk van de maximale straf. De termijn begint in de regel op de dag na het feit (artikel 71). Een daad van vervolging laat een nieuwe termijn beginnen, maar nooit verder dan 10 jaar bij een overtreding of twee keer de termijn bij een misdrijf (artikel 72). Bent u slachtoffer, doe dan zo snel mogelijk aangifte bij de politie, zodat het OM op tijd kan beslissen.

Andere gronden waardoor vervolging vervalt

Naast verjaring kan het recht tot straf­vordering ook vervallen:

• als u voldoet aan voorwaarden die de officier van justitie vóór de zitting stelde om vervolging te voorkomen, een transactie (artikel 74 Sr);
• door overdracht van de straf­ver­vol­ging aan een ander land; het recht herleeft als dat land terugkomt op de overname of niet vervolgt (artikel 77 Sr).

Is een zaak al met een ken­nis­ge­ving van niet verdere vervolging geëindigd, dan gelden de regels van het sepot.

Verjaring van de straf (exe­cu­tie­ver­ja­ring)

Ook een opgelegde straf of maatregel kan verjaren. Na de ten­uit­voer­leg­gings­termijn wordt de straf niet meer uitgevoerd (artikel 6:1:22 lid 1 Wetboek van Straf­vordering). Die termijn is een derde langer dan de verjarings­termijn van het feit (lid 2). Bij een misdrijf met een verjarings­termijn van 12 jaar is dat dus 16 jaar.

De termijn begint op de dag na die waarop de uitspraak of de straf­be­schik­king ten uitvoer kan worden gelegd (artikel 6:1:23 lid 1 Sv). Hij loopt niet zolang de ten­uit­voer­leg­ging volgens de wet is geschorst, zolang de ver­oor­deelde rechtens zijn vrijheid kwijt is, ook voor een andere zaak, en zolang hij on­ge­oor­loofd afwezig is (lid 3). Mag een geldboete voor een overtreding in delen worden betaald of is uitstel of een betalings­regeling gegeven, dan wordt de termijn met twee jaar verlengd (lid 4).

Wie kan u helpen?

Nu nodig

Advocaat via de politie (piket)

U bent aangehouden en wordt verhoord.

Aangewezen via de Raad voor Rechts­bij­stand bij een feit met voorlopige hechtenis (artikel 28b Sv)

Juridisch Loket

U wilt weten of een feit verjaard is, als verdachte of als slachtoffer.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Specialist strafrecht

U wordt vervolgd voor een oud feit en wilt laten toetsen of het verjaard is.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en verdedigt niemand. Wij regelen geen pro deo; een toevoeging voor een advocaat vraagt u aan via de Raad voor Rechts­bij­stand. Lees bij advocaat of jurist wanneer u een advocaat nodig heeft.