Oplichting: wat is strafbaar, wat is de straf en wat doet u als u bent opgelicht?

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Bij gevaar of nood: bel 112. Bent u opgelicht, bel dan eerst uw bank en doe daarna aangifte bij de politie; Slacht­of­fer­hulp Nederland kan u helpen. Bent u verdachte, dan mag u zich laten bijstaan door een advocaat (artikel 28 Wetboek van Straf­vordering) en kan de advocaat het verhoor bijwonen (artikel 28d). Bent u aangehouden voor een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, zoals oplichting, dan wijst de Raad voor Rechts­bij­stand op uw verzoek een advocaat aan (artikel 28b lid 2); u kunt hem vóór het eerste verhoor maximaal een half uur spreken (artikel 28c). U bent niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2).

Wat is oplichting?

Oplichting is bedrog waarmee de dader een ander iets laat afgeven. De wet noemt vier middelen en vijf dingen waartoe het slachtoffer wordt bewogen.

Hij die, met het oogmerk om zich of een ander weder­rechtelijk te bevoordelen, hetzij door het aannemen van een valse naam of van een valse hoe­da­nig­heid, hetzij door listige kunstgrepen, hetzij door een sa­men­weef­sel van ver­dicht­sels, iemand beweegt tot de afgifte van enig goed, tot het verlenen van een dienst, tot het ter beschikking stellen van gegevens, tot het aangaan van een schuld of tot het teniet doen van een inschuld, wordt, als schuldig aan oplichting, gestraft met ge­van­ge­nis­straf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie.

In gewone woorden:

• Het middel. De dader gebruikt een valse naam of doet zich voor als iemand die hij niet is (een valse hoe­da­nig­heid, bij­voor­beeld “medewerker van uw bank”), zet een slimme list op touw (listige kunstgrepen) of vertelt een sa­men­han­gend geheel van verzinsels (een sa­men­weef­sel van ver­dicht­sels).
• Wat het slachtoffer doet. Het slachtoffer geeft geld of een ander goed af, verleent een dienst, geeft gegevens (zoals inlogcodes), gaat een schuld aan of scheldt een schuld kwijt.
• Het doel. De dader wil zichzelf of een ander weder­rechtelijk bevoordelen.
• Het verband. Het slachtoffer moet door het bedrog tot die handeling zijn bewogen.

Vormen die u vaak tegenkomt, zoals nep­be­rich­ten via WhatsApp, phishing, nepwebshops, beleggings- en da­ting­fraude en de babbeltruc, noemt Slacht­of­fer­hulp Nederland ook. Of het in juridische zin oplichting is, hangt af van de vraag of de onderdelen hierboven bewezen worden.

Voorbeeld

Voorbeeld (fictief): Tom krijgt een bericht van iemand die zich voordoet als zijn dochter met een nieuw nummer, en maakt € 950 over

Middel

Valse naam en een verzonnen verhaal (artikel 326 lid 1 Sr)

Wat Tom deed

Afgifte van geld

Maximale straf voor de dader

4 jaar ge­van­ge­nis­straf of € 110.000

Fictief voorbeeld op basis van artikel 326 en 23 lid 4 Wetboek van Strafrecht, ge­con­tro­leerd 31-10-2026. Of het bewezen wordt, beslist de rechter.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Oplichting, fles­sen­trek­ke­rij, ver­duis­te­ring en diefstal: het verschil

Oplichting en verwante misdrijven

Misdrijf	Kern	Maximale straf
Oplichting (326)	Iemand met bedrog bewegen tot afgifte van een goed, een dienst, gegevens of een schuld	4 jaar of geldboete vijfde categorie (€ 110.000)
Fles­sen­trek­ke­rij (326a)	Een beroep of gewoonte maken van kopen zonder volledig te betalen	4 jaar of geldboete vijfde categorie
Online verkopen zonder te leveren (326e)	Een beroep of gewoonte maken van online verkopen tegen betaling zonder volledig te leveren	4 jaar of geldboete vijfde categorie
Ver­duis­te­ring (321)	Zich iets toe-eigenen dat u al onder u had, maar niet door een misdrijf (bij­voor­beeld een geleende auto houden)	3 jaar of geldboete vijfde categorie
Diefstal (310)	Iets van een ander wegnemen om het u toe te eigenen	4 jaar of geldboete vierde categorie (€ 27.500)

Het verschil zit in hoe de dader aan het goed komt. Bij oplichting geeft het slachtoffer het zelf af, misleid door bedrog. Bij diefstal neemt de dader het weg. Bij ver­duis­te­ring had de dader het al rechtmatig onder zich, bij­voor­beeld in bruikleen, en houdt hij het. Wie wetend gestolen of opgelichte spullen koopt of door­ver­koopt, kan schuldig zijn aan heling. Wordt een vals document gebruikt, dan kan ook valsheid in geschrifte spelen.

Opgelicht? Zo pakt u het aan

1. Stap 1Bel meteen uw bankVolgens Slacht­of­fer­hulp Nederland kan de bank de betaling soms nog te­rug­stor­ten; veel banken hebben een frau­de­num­mer dat altijd bereikbaar is. Laat ook uw pas of app blokkeren als gegevens zijn buitgemaakt.
2. Stap 2Doe aangifte bij de politieDat kan mondeling of schrif­te­lijk, en voor een aantal feiten online (artikel 163 Wetboek van Straf­vordering). U krijgt een kopie van de aangifte (artikel 163 lid 5). Bewaar berichten, scher­maf­beel­din­gen, be­taal­be­wij­zen en re­ke­ning­num­mers.
3. Stap 3Vraag uw schade terugVia de bank, als benadeelde partij in de strafzaak, of via de burgerlijke rechter. Melden bij de Frau­de­help­desk kan ook; die vertelt bij welke organisatie u moet zijn.

Termijn: niet-toegestane betaling onverwijld en uiterlijk binnen dertien maanden melden

Is er van uw rekening een betaling af­ge­schre­ven waar u niet mee heeft ingestemd, meld die dan onverwijld bij uw bank, en uiterlijk dertien maanden na de valutadatum waarop uw rekening is gedebiteerd. Meldt u later, dan heeft u in de regel geen recht meer op herstel (artikel 7:526 lid 1 Burgerlijk Wetboek). Verloren of gestolen pas, of misbruik van uw pas of app: meld dat onverwijld (artikel 7:524 lid 1 onder b).

Uw geld terug: bank, strafzaak of rechter

Routes om uw geld terug te krijgen

Route	Wanneer	Wat de regel is
Bank: niet-toegestane betaling	Er is af­ge­schre­ven zonder uw instemming	De bank betaalt on­mid­del­lijk terug, uiterlijk aan het einde van de volgende werkdag, tenzij zij redelijke gronden heeft om fraude door u te vermoeden en dat schrif­te­lijk aan de AFM meldt (artikel 7:528 lid 1 en 3). Bij fraude, opzet of grove nalatigheid draagt u de verliezen zelf (artikel 7:529 lid 1).
Bank: zelf overgemaakt	U gaf zelf de opdracht, misleid door de oplichter	Met uw instemming is de betaling in de regel toegestaan (artikel 7:522 lid 2). Volgens Slacht­of­fer­hulp Nederland vergoedt de bank soms toch, afhankelijk van de bank en de feiten. Onder voorwaarden kan de bank de gegevens van de ontvanger vrijgeven.
Benadeelde partij in de strafzaak	Er is een verdachte en die wordt vervolgd	U voegt zich met een formulier bij de officier van justitie, of op de zitting uiterlijk vóór het requisitoir (artikel 51f en 51g Sv). De rechter kan de dader verplichten aan de Staat te betalen voor u (schade­vergoedings­maatregel, artikel 36f Sr); het CJIB int dat bedrag.
Burgerlijke rechter	U kent de dader, maar er is geen strafzaak of de rechter verwees u door	U vordert schade­vergoeding wegens on­rechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Tot € 25.000 behandelt de kanton­rechter de zaak (artikel 93 Rv).

Wilt u weten wat u als slachtoffer verder kunt, lees dan de rechten van het slachtoffer. Blijft de officier van justitie stil zitten of besluit hij niet te vervolgen, dan kunt u als recht­streeks be­lang­heb­bende schrif­te­lijk beklag doen bij het gerechtshof (artikel 12 Sv); zie ook sepot.

Wordt u verdacht van oplichting?

• Wat bewezen moet worden. Het oogmerk om weder­rechtelijk voordeel te krijgen, een van de vier middelen, en dat het slachtoffer daardoor tot afgifte is bewogen. Ontbreekt een onderdeel, dan is het geen oplichting, al kan een ander feit nog spelen.
• Voorlopige hechtenis. Op oplichting staat vier jaar. Daarom is voorlopige hechtenis wettelijk toegelaten (artikel 67 lid 1 onder a Sv), maar alleen bij ernstige bezwaren tegen u (lid 3) en als ook de andere wettelijke voorwaarden zijn vervuld. Lees voorlopige hechtenis.
• Poging. Ook een poging is strafbaar; de maximale straf is dan een derde lager (artikel 45 Sr).
• Familie. Tegen een niet-gescheiden echtgenoot is vervolging uitgesloten; bij een gescheiden echtgenoot en bij naaste familie alleen op klacht van het slachtoffer (artikel 338 en 316 Sr).
• Verjaring. In beginsel twaalf jaar (artikel 70 lid 1 onder 3° Sr), met stuiting door vervolgings­daden (artikel 72); lees verjaring in het strafrecht.
• Afdoening. De officier van justitie kan een straf­be­schik­king opleggen of u dagvaarden; zie dagvaarding in een strafzaak.

Bent u opgeroepen, lees dan eerst het po­li­tie­ver­hoor en uw rechten als verdachte.

Wie kan u helpen?

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en regelt geen pro deo. Een advocaat met een toevoeging vraagt u aan via de Raad voor Rechts­bij­stand; lees hulp.

Nu nodig

Uw bank

U bent net opgelicht of er is zonder uw instemming af­ge­schre­ven.

Meld het onverwijld

Slacht­of­fer­hulp Nederland

U wilt hulp bij aangifte, schade­vergoeding of de gevolgen.

Zie slachtofferhulp.nl

Advocaat via de Raad voor Rechts­bij­stand

U bent als verdachte aangehouden en wilt bijstand bij het verhoor.

Op uw verzoek aangewezen (artikel 28b lid 2 Sv)

Juridisch Loket

U wilt weten welke route bij uw schade past.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Specialist strafrecht

U bent verdachte of wilt als slachtoffer hulp bij uw vordering.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding