Voorlopige hechtenis: wanneer, hoe lang en hoe komt u vrij?

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Is er gevaar of nood: bel 112. Als verdachte mag u vóór en tijdens het po­li­tie­ver­hoor een advocaat raadplegen (artikel 28, 28c en 28d Wetboek van Straf­vordering). Bent u aangehouden voor een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en wilt u een advocaat, dan wijst de Raad voor Rechts­bij­stand er een aan (artikel 28b lid 2). Vraagt de officier bewaring, dan krijgt u een advocaat toegewezen als u er nog geen had (artikel 40 lid 1). U bent niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2).

De drie vormen van voorlopige hechtenis

Bewaring, ge­van­gen­hou­ding en ge­van­gen­ne­ming

Vorm	Wie beslist	Maximale duur
Bewaring	Rechter-commissaris, op vordering van de officier van justitie, na u te hebben gehoord	14 dagen, vanaf de ten­uit­voer­leg­ging
Ge­van­gen­hou­ding	Rechtbank, in een raadkamer van drie rechters, als u al in bewaring zit	90 dagen; vóór de zitting tweemaal te verlengen, samen ten hoogste 90 dagen
Ge­van­gen­ne­ming	Rechtbank, als u op vrije voeten bent, bij­voor­beeld na het begin van de zitting	90 dagen
Na het begin van de zitting	Het bevel loopt door	Tot 60 dagen na de eind­uitspraak

Is het onderzoek op de zitting begonnen, of werd het bevel op de zitting gegeven, dan blijft het van kracht tot zestig dagen na de eind­uitspraak (artikel 66 lid 2 Sv). Schorst de rechtbank de zitting terwijl u vastzit, dan in de regel voor ten hoogste een maand en om klemmende redenen tot drie maanden (artikel 282 lid 2). Volgens de Rechtspraak volgt daardoor steeds binnen negentig dagen een nieuwe (pro-forma)zitting waarop de rechter beslist of u vast blijft zitten. Bij een ter­ro­ris­tisch misdrijf kan de ge­van­gen­hou­ding langer duren (artikel 66 lid 3).

Wanneer is voorlopige hechtenis mogelijk?

De rechter toetst drie dingen.

1. Een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 67 lid 1 en 2 Sv):

• een misdrijf waarop vier jaar ge­van­ge­nis­straf of meer staat;
• een van de misdrijven die artikel 67 lid 1 onder b en c apart noemt, zoals ver­duis­te­ring (artikel 321 Sr), bedreiging (artikel 285 lid 1 Sr) en mis­han­de­ling (artikel 300 lid 1 Sr);
• een misdrijf waarop ge­van­ge­nis­straf staat, als niet kan worden vastgesteld dat u een vaste woon- of ver­blijf­plaats in Nederland heeft.

2. Ernstige bezwaren. Uit feiten of om­stan­dig­he­den moet blijken van ernstige bezwaren tegen u: een sterkere verdenking dan het redelijk vermoeden dat nodig is om verdachte te zijn (artikel 67 lid 3). Bij een ter­ro­ris­tisch misdrijf zijn voor bewaring geen ernstige bezwaren nodig (artikel 67 lid 4).

3. Een grond.

Een op artikel 67 gegrond bevel kan slechts worden gegeven: a. indien uit bepaalde gedragingen van de verdachte, of uit bepaalde, hem persoonlijk betreffende om­stan­dig­he­den, blijkt van ernstig gevaar voor vlucht; b. indien uit bepaalde om­stan­dig­he­den blijkt van een gewichtige reden van maat­schap­pe­lijke veiligheid, welke de onverwijlde vrijheids­beneming vordert.

Een gewichtige reden van maat­schap­pe­lijke veiligheid kan volgens artikel 67a lid 2 alleen zijn:

• een feit waarop twaalf jaar of meer staat en waardoor de rechtsorde ernstig is geschokt;
• ernstig gevaar dat u een misdrijf begaat waarop zes jaar of meer staat, of waardoor de veiligheid van de staat of de gezondheid of veiligheid van personen in gevaar kan komen;
• herhalings­gevaar bij bepaalde misdrijven, zoals diefstal, oplichting of mis­han­de­ling, als u in de vijf jaar daarvoor voor zo’n misdrijf on­her­roe­pe­lijk bent veroordeeld tot onder meer een vrijheids­straf of taakstraf en er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat u opnieuw zo’n misdrijf begaat;
• bepaalde misdrijven, zoals openlijke ge­weld­ple­ging, bedreiging, mis­han­de­ling of vernieling, op een voor het publiek toe­gan­ke­lijke plaats of tegen iemand met een publieke taak, waardoor maat­schap­pe­lijke onrust is ontstaan, als de berechting binnen zeventien dagen en achttien uur na de aanhouding plaatsvindt;
• voorlopige hechtenis die re­de­lij­ker­wijs nodig is om de waarheid aan het licht te brengen, anders dan door uw eigen ver­kla­rin­gen.

Ook als al deze voorwaarden kloppen, blijft een bevel achterwege als ernstig rekening moet worden gehouden met de mo­ge­lijk­heid dat u geen on­voor­waar­de­lijke vrijheids­straf krijgt, of langer zou vastzitten dan de straf zal duren (artikel 67a lid 3).

Het verloop: van rechter-commissaris tot zitting

Wil de officier van justitie u na de in­ver­ze­ke­ring­stel­ling langer vasthouden, dan vordert hij bewaring bij de rechter-commissaris en meldt hij dat aan uw advocaat (artikel 63 lid 1 Sv). De rechter-commissaris hoort u eerst; uw advocaat staat u bij en mag opmerkingen maken (artikel 63 lid 3 en 4). Het bevel omschrijft het feit, de ernstige bezwaren en de gronden, en wordt aan u betekend (artikel 78). Na de bewaring beslist de raadkamer van de rechtbank over ge­van­gen­hou­ding; u wordt vooraf gehoord, tenzij u daar schrif­te­lijk afstand van doet (artikel 65 lid 1 en artikel 21 lid 5).

Voor de officier betekent de grens van negentig dagen ge­van­gen­hou­ding dat hij in die periode beslist hoe de zaak verder gaat: volgens de Rechtspraak een straf­be­schik­king, een sepot of een dagvaarding. Zit u in voorlopige hechtenis voor bepaalde ernstige misdrijven en is het bevel niet geschorst, dan moet u naar de in­hou­de­lijke zitting komen (artikel 258a lid 1).

Voorbeeld

Daan (fictief) zat 3 dagen in verzekering, 14 dagen in bewaring en 43 dagen in ge­van­gen­hou­ding. De rechter veroordeelt hem tot 6 maanden ge­van­ge­nis­straf, waarvan 3 maanden voor­waar­de­lijk.

In­ver­ze­ke­ring­stel­ling

3 dagen

Bewaring

14 dagen

Ge­van­gen­hou­ding tot de uitspraak

43 dagen

Voorarrest dat van de on­voor­waar­de­lijke straf afgaat

60 dagen

Re­ken­voor­beeld volgens artikel 27 lid 1 en 2 Wetboek van Strafrecht: de tijd in verzekering en voorlopige hechtenis gaat geheel van de straf af, en de eerste dag telt als een volle dag. Hoeveel er daarna nog moet worden uitgezeten, hangt ook af van de regels voor de ten­uit­voer­leg­ging.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Opheffing, schorsing en hoger beroep

• Opheffing. De rechtbank kan het bevel opheffen, ook op uw verzoek. Vraagt u voor het eerst opheffing, dan wordt u gehoord of opgeroepen, tenzij de rechtbank het verzoek meteen toewijst (artikel 69 lid 1 en 2 Sv). Opheffing is volgens het OM definitief.
• Schorsing. De rechter kan bevelen dat de voorlopige hechtenis wordt geschorst onder voorwaarden, eventueel met ze­ker­heid­stel­ling (artikel 80 lid 1 tot en met 3). Houdt u zich niet aan de voorwaarden, dan kan de rechter de schorsing opheffen (artikel 82). Volgens de Rechtspraak kunt u op elk moment tijdens de bewaring of ge­van­gen­hou­ding om opheffing of schorsing vragen.
• Hoger beroep. Tegen het bevel tot ge­van­gen­hou­ding of ge­van­gen­ne­ming kunt u in hoger beroep bij het gerechtshof (artikel 71 lid 1). Tegen een afwijzing van uw verzoek om schorsing of opheffing kunt u eenmaal in hoger beroep (artikel 87 lid 2).

Termijn: hoger beroep binnen drie dagen

Tegen het bevel tot ge­van­gen­hou­ding of ge­van­gen­ne­ming kunt u uiterlijk drie dagen na de ten­uit­voer­leg­ging hoger beroep instellen bij het gerechtshof (artikel 71 lid 1 Wetboek van Straf­vordering). Tegen een afwijzing door de rechtbank van uw verzoek om schorsing of opheffing kunt u eenmaal hoger beroep instellen bij het gerechtshof, uiterlijk drie dagen na de betekening van die beslissing (artikel 87 lid 2). Het hof beslist zo spoedig mogelijk.

Na de uitspraak

Krijgt u geen vrijheids­straf die langer is dan de tijd die u al vastzat, dan wordt het bevel bij de eind­uitspraak opgeheven; de tijd in verzekering telt daarbij mee (artikel 72 lid 3 en 5 Sv). Volgens de Rechtspraak stopt de voorlopige hechtenis bij een vrijspraak. Wordt u veroordeeld en gaat u of de officier in hoger beroep, dan kan de ge­van­gen­hou­ding doorlopen (artikel 75 Sv).

Eindigt de zaak zonder straf of maatregel, dan kunt u binnen drie maanden na het einde van de zaak een vergoeding vragen voor de tijd in verzekering en voorlopige hechtenis (artikel 533 lid 1 en 3 Sv). Tegen de beslissing van de rechtbank kunt u binnen een maand na de betekening in hoger beroep bij het gerechtshof (artikel 535 lid 1).

Wie kan u helpen?

Nu nodig

Toegevoegde advocaat

U of een naaste zit in bewaring of ge­van­gen­hou­ding.

Kosteloos aangewezen; terug­vordering mogelijk na ver­oor­de­ling (artikel 43 Wrb)

Juridisch Loket

U wilt als naaste weten wat de fasen betekenen en wat u kunt doen.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Specialist strafrecht

U wilt een eigen advocaat kiezen voor de strafzaak.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en kan geen schorsing of opheffing aanvragen. Volgens de Rechtspraak kunt u in voorlopige hechtenis een advocaat toegevoegd krijgen, of zelf een advocaat inschakelen. Wij regelen geen pro deo; een toevoeging gaat via de Raad voor Rechts­bij­stand. Zie ook hulp bij een strafzaak.