Geldboete in het strafrecht: de zes categorieën, betalen en vervangende hechtenis

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Is er gevaar of nood: bel 112. Als verdachte bent u niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2 Sv). U mag zich laten bijstaan door een advocaat (artikel 28 lid 1 Sv), ook tijdens het po­li­tie­ver­hoor (artikel 28d Sv). Bent u aangehouden voor een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, dan wijst de raad voor rechts­bij­stand op uw verzoek een advocaat aan (artikel 28b lid 2 Sv); anders mag u contact opnemen met een advocaat die u zelf kiest (lid 3).

De zes geld­boe­te­ca­te­go­rieën

Bij elk strafbaar feit noemt de wet een maximale ge­van­ge­nis­straf of hechtenis en een geld­boe­te­ca­te­go­rie. De geldboete die u voor dat feit hoogstens kunt krijgen, is het bedrag van die categorie (artikel 23 lid 3 Sr).

Geld­boe­te­ca­te­go­rieën sinds 1 januari 2026

Categorie	Maximum sinds 1-1-2026	Maximum 2024–2025	Voorbeeld uit de wet
Eerste	€550	€515	Overtreding zonder eigen boetebedrag (artikel 23 lid 5)
Tweede	€5.500	€5.150	Niet voldoen aan een ambtelijk bevel (artikel 184 lid 1)
Derde	€11.000	€10.300	Misdrijf zonder eigen boe­te­ca­te­go­rie (artikel 23 lid 5)
Vierde	€27.500	€25.750	Diefstal (artikel 310), mis­han­de­ling (artikel 300 lid 1)
Vijfde	€110.000	€103.000	Oplichting (artikel 326), doodslag (artikel 287)
Zesde	€1.100.000	€1.030.000	Een rechts­per­soon, als de vijfde categorie geen passende straf toelaat (artikel 23 lid 7)

De bedragen worden elke twee jaar, met ingang van 1 januari, bij algemene maatregel van bestuur aangepast aan de consumenten­prijsindex (artikel 23 lid 9 Sr). Een geldboete is minimaal €3 (artikel 23 lid 2 Sr). Ook volgens de Rijks­over­heid is een geldboete sinds 1 januari 2026 minimaal €3 en maximaal €1.100.000; voor rechts­per­so­nen geldt daarnaast de omzetregel hieronder.

Bijzondere regels:

• Geen boete in de wet genoemd: bij een misdrijf kan de rechter toch een geldboete opleggen tot de derde categorie, bij een overtreding tot de eerste categorie (artikel 23 lid 5 Sr). Noemt de wet wel een boete, maar geen categorie, dan geldt dat ook als die categorie hoger is (lid 6).
• Rechts­per­soon: laat de categorie geen passende straf toe, dan kan de rechter naar de naast hogere categorie. Staat er al de zesde categorie, dan kan de boete oplopen tot tien procent van de jaaromzet van het vorige boekjaar (artikel 23 lid 7 Sr). Dat geldt ook voor een ven­noot­schap zonder rechts­per­soon­lijk­heid, maatschap, rederij of doel­ver­mo­gen (lid 8).
• Naast andere straffen: naast een ge­van­ge­nis­straf, hechtenis of taakstraf kan ook een geldboete worden opgelegd (artikel 9 lid 3 Sr). Een geldboete kan ook geheel of deels voor­waar­de­lijk zijn (artikel 14a Sr); zie voor­waar­de­lijke straf.

Hoe de rechter de hoogte bepaalt

De categorie is alleen het maximum. De rechter bepaalt de boete in uw zaak en houdt rekening met uw draagkracht.

Bij de vast­stel­ling van de geldboete wordt rekening gehouden met de draagkracht van de verdachte in de mate waarin dat nodig is met het oog op een passende bestraffing van de verdachte zonder dat deze in zijn inkomen en vermogen onevenredig wordt getroffen.

Daarnaast werkt de rechter met de oriën­ta­tie­pun­ten van het LOVS als vertrekpunt; die zijn per 1 januari 2026 geïndexeerd. Volgens de LOVS-afspraken (versie juli 2026) wordt een geldboete naar beneden afgerond, bij­voor­beeld op €50 bij bedragen van €1.001 tot en met €5.000. Zat u in voorarrest, dan kan de rechter dat aftrekken van de geldboete (artikel 27 lid 3 Sr); volgens het LOVS is de maatstaf dan €100 per dag. Meer daarover leest u bij strafmaat.

Vervangende hechtenis

Legt de rechter een geldboete op, dan beveelt hij vervangende hechtenis voor het geval de boete niet volledig wordt betaald of verhaald. Bij een rechts­per­soon gebeurt dat niet (artikel 24c lid 1 Sr).

• Wettelijke grenzen: minimaal één dag, hoogstens een jaar, en niet meer dan één dag voor elke volle €25 van de boete (artikel 24c lid 3 Sr).
• Afspraak van de rechters: volgens de LOVS-afspraken (versie juli 2026) is de vervangende hechtenis bij boetes tot en met €5.000 één dag per €100, met een minimum van één dag; boven €5.000 loopt het trager op, tot 365 dagen.
• Deels betaald: de hechtenis wordt naar even­re­dig­heid korter met het deel dat u betaalde, afgerond naar boven op hele dagen (artikel 6:4:7 lid 1 Sv).

Voorbeeld

U krijgt van de rechter een geldboete van €600 en betaalt niet op tijd.

Geldboete

€600

Eerste verhoging bij de aanmaning

+ €20

Tweede verhoging: een vijfde van €620

+ €124

Te betalen na de termijn van de aanmaning

€744

Re­ken­voor­beeld op basis van artikel 6:4:2 lid 1 en 2 Wetboek van Straf­vordering en de LOVS-afspraak bij artikel 24c Sr (versie juli 2026), ge­con­tro­leerd 31-10-2026. Volgens de LOVS-afspraak is de vervangende hechtenis bij €600 zes dagen (1 dag per €100); de wet staat hoogstens 24 dagen toe (1 dag per volle €25). Het aantal dagen staat in uw vonnis.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Betalen via het CJIB

De ten­uit­voer­leg­ging gebeurt namens de minister van Justitie en Veiligheid; het Centraal Justitieel In­cas­so­bu­reau (CJIB) int de geldboete.

1. Stap 1Het CJIB laat u weten wat en wanneer u betaaltDe minister bepaalt de dag waarop u uiterlijk moet betalen en licht u tijdig in (artikel 6:4:1 lid 1 Sv). Volgens het CJIB staat in de brief hoe hoog de boete is en voor welke datum u betaalt.
2. Stap 2Betaalt u niet op tijd, dan volgen aanmaningen met verhogingNa een on­her­roe­pe­lijke ver­oor­de­ling komt er €20 bij. Is ook na de termijn van de aanmaning niet betaald, dan komt er een vijfde bij, minimaal €40 (artikel 6:4:2 lid 1 en 2 Sv). Mocht u in termijnen betalen, dan wordt na de eerste verhoging alles in één keer opeisbaar (lid 3).
3. Stap 3Daarna verhaal op uw bezit en vervangende hechtenisNa een schrif­te­lijke waar­schu­wing kan het bedrag worden verhaald op uw bezittingen en uw loon of uitkering (artikel 6:4:3 tot en met 6:4:6 Sv); volgens het CJIB schakelt het een deurwaarder in. Lukt verhaal niet, dan kan de politie u aanhouden voor de vervangende hechtenis.

Termijn: betaal vóór de datum in de brief van het CJIB

U betaalt de geldboete uiterlijk op de dag die de minister (het CJIB) bepaalt; die staat in de brief, of bij een straf­be­schik­king in de straf­be­schik­king zelf (artikel 6:4:1 lid 1 Wetboek van Straf­vordering). Betaalt u niet op tijd, dan wordt het bedrag van rechtswege verhoogd met €20 en, als u ook de termijn uit de aanmaning laat verlopen, met nog een vijfde, minimaal €40 (artikel 6:4:2 lid 1 en 2 Sv). Kunt u niet in één keer betalen, vraag dan vóór die datum bij het CJIB uitstel of een betalings­regeling aan (artikel 6:4:1 lid 2 Sv). Wilt u de ver­oor­de­ling zelf aanvechten, dan stelt u binnen veertien dagen na de uitspraak hoger beroep in (artikel 408 lid 1 Sv); zie hoger beroep.

Wie kan u helpen?

Bij be­taal­pro­ble­men

CJIB

U wilt weten wat u moet betalen of een betalings­regeling aanvragen.

Geen kosten voor de aanvraag

Juridisch Loket

U wilt weten of de boete klopt of wat u tegen een straf­be­schik­king kunt doen.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Straf­recht­advocaat

U wilt in hoger beroep tegen de straf of verzet doen tegen een straf­be­schik­king.

Afhankelijk van de zaak; volgens de Raad voor Rechts­bij­stand betaalt de overheid soms mee

Specialist strafrecht

U wilt uw situatie straks laten beoordelen.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en regelt geen pro deo. Een toevoeging loopt via de Raad voor Rechts­bij­stand; zie hulp.