Mis­han­de­ling: wat is strafbaar, welke straf staat erop en wat doet u als slachtoffer?

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Bent u in gevaar of gewond: bel 112. Bent u mishandeld, doe dan aangifte bij de politie; Slacht­of­fer­hulp Nederland kan u helpen. Bent u verdachte, dan mag u zich laten bijstaan door een advocaat (artikel 28 Wetboek van Straf­vordering) en kan de advocaat het verhoor bijwonen (artikel 28d). Bent u aangehouden voor een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, zoals mis­han­de­ling (artikel 67 lid 1), dan wijst de Raad voor Rechts­bij­stand op uw verzoek een advocaat aan (artikel 28b lid 2); u kunt hem vóór het eerste verhoor maximaal een half uur spreken (artikel 28c). U bent niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2).

Wat is mis­han­de­ling?

De wet zegt niet precies wat mis­han­de­ling is. Volgens Rechtspraak.nl gaat het om iemand pijn en/of (ernstige) ver­won­din­gen toebrengen, en Slacht­of­fer­hulp Nederland spreekt van bewust pijn doen. Denk aan slaan, schoppen, duwen of iemand iets toedienen dat schadelijk is voor de gezondheid. Opzet is nodig; gebeurt het per ongeluk, dan is het geen mis­han­de­ling.

Mis­han­de­ling wordt gestraft met ge­van­ge­nis­straf van ten hoogste drie jaren of geldboete van de vierde categorie.

Met mis­han­de­ling wordt ge­lijk­ge­steld: op­zet­te­lijke benadeling van de gezondheid (artikel 300 lid 4). Een poging tot mis­han­de­ling is niet strafbaar (lid 5).

Mis­han­de­ling en zware mis­han­de­ling: de straffen

Het verschil tussen mis­han­de­ling en zware mis­han­de­ling zit in het opzet. Bij mis­han­de­ling is het opzet gericht op pijn of letsel; ontstaat daardoor toch zwaar letsel, dan geldt de zwaardere straf van artikel 300 lid 2. Bij zware mis­han­de­ling is het opzet gericht op het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel zelf (artikel 302).

Mis­han­de­ling en zware mis­han­de­ling: maximale straffen

Feit	Zonder zwaar gevolg	Met zwaar lichamelijk letsel	Met de dood als gevolg
Mis­han­de­ling (300)	3 jaar of geldboete vierde categorie (€ 27.500)	4 jaar of vierde categorie	6 jaar of vierde categorie
Mis­han­de­ling met voor­be­dachte raad (301)	4 jaar of vierde categorie	6 jaar of vierde categorie	9 jaar of geldboete vijfde categorie (€ 110.000)
Zware mis­han­de­ling (302)	Niet van toepassing: zwaar letsel hoort bij het feit	8 jaar of vijfde categorie	10 jaar of vijfde categorie
Zware mis­han­de­ling met voor­be­dachte raad (303)	Niet van toepassing	12 jaar of vijfde categorie	15 jaar of vijfde categorie

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Wat voor­be­dachte raad is, leest u bij moord en doodslag. Wat de rechter in een concrete zaak oplegt, hangt volgens Rechtspraak.nl onder meer af van het soort geweld en of er (blijvend) letsel is; lees ook strafmaat.

Wat is zwaar lichamelijk letsel?

Onder zwaar lichamelijk letsel worden begrepen: ziekte die geen uitzicht op volkomen genezing overlaat, voort­du­rende on­ge­schikt­heid tot uitoefening van zijn ambts- of be­roeps­be­zig­he­den, en afdrijving of dood van de vrucht van een vrouw.

Daarnaast valt eronder: storing van de ver­stan­de­lijke vermogens die langer dan vier weken heeft geduurd (artikel 82 lid 2).

De opsomming noemt een aantal gevallen die er in elk geval onder vallen (“worden begrepen”). Of ander ernstig letsel ook zwaar lichamelijk letsel is, beoordeelt de rechter per zaak.

Wanneer wordt de straf hoger?

De ge­van­ge­nis­straf­fen uit artikel 300 tot en met 303 kunnen met een derde worden verhoogd (artikel 304 lid 1) als het misdrijf wordt gepleegd:

• tegen de moeder of vader (met wie de dader in familie­rechtelijke betrekking staat), de echtgenoot of levensgezel, een kind, een kind over wie hij het gezag heeft of dat hij als gezinslid verzorgt, of een min­der­ja­rige die aan zijn zorg, opleiding of waak­zaam­heid is toe­ver­trouwd; zie ook huiselijk geweld;
• stel­sel­ma­tig tegen een min­der­ja­rige;
• tegen een ambtenaar tijdens of vanwege de rechtmatige uitoefening van zijn functie;
• door het toedienen van stoffen die schadelijk zijn voor het leven of de gezondheid.

Bent u mishandeld?

1. Stap 1Ga naar de huisartsVolgens Slacht­of­fer­hulp Nederland ook als uw ver­won­din­gen lijken mee te vallen: een medische verklaring kan later belangrijk zijn als bewijs. Maak foto's van het letsel en noteer namen van getuigen.
2. Stap 2Doe zo snel mogelijk aangifteMondeling of schrif­te­lijk bij de politie (artikel 163 Wetboek van Straf­vordering); u krijgt een kopie van de aangifte. Bent u mishandeld om wie u bent, zoals uw afkomst, geloof of seksuele oriëntatie, meld dat dan volgens Slacht­of­fer­hulp Nederland bij de aangifte.
3. Stap 3Vraag uw schade vergoedAls benadeelde partij in de strafzaak (artikel 51f Sv), bij de burgerlijke rechter of, bij ernstig letsel door een opzettelijk ge­welds­mis­drijf, bij het Schadefonds Ge­welds­mis­drij­ven.

Termijn: Schadefonds binnen tien jaar na het misdrijf

Heeft u door een in Nederland opzettelijk gepleegd ge­welds­mis­drijf ernstig lichamelijk of geestelijk letsel, dan kunt u een uitkering aanvragen bij de commissie van het Schadefonds Ge­welds­mis­drij­ven (artikel 3 lid 1 onder a Wet schadefonds ge­welds­mis­drij­ven). Dien de aanvraag in binnen tien jaar na de dag waarop het misdrijf is gepleegd; voor een nabestaande loopt de termijn vanaf de dag van het overlijden. Een latere aanvraag wordt alleen behandeld als u haar zo spoedig indiende als re­de­lij­ker­wijs kon worden verlangd (artikel 7). Lees Schadefonds Ge­welds­mis­drij­ven.

Uw rechten in het strafproces leest u bij de rechten van het slachtoffer.

Wordt u verdacht van mis­han­de­ling?

• Verweer. Verdedigde u zich of een ander tegen een aanval, dan kan noodweer gelden (artikel 41 Sr). U bent dan niet strafbaar.
• Poging. Een poging tot eenvoudige mis­han­de­ling is niet strafbaar (artikel 300 lid 5). Een poging tot zware mis­han­de­ling wel; de maximale straf is dan een derde lager (artikel 45).
• Voorlopige hechtenis. Bij mis­han­de­ling (artikel 300 lid 1) en bij de zwaardere vormen is voorlopige hechtenis wettelijk toegelaten (artikel 67 lid 1 Sv), maar alleen bij ernstige bezwaren en als ook de andere voorwaarden zijn vervuld. Lees voorlopige hechtenis.
• Verjaring. Mis­han­de­ling verjaart in beginsel na zes jaar, zware mis­han­de­ling na twintig jaar; zware mis­han­de­ling met voor­be­dachte raad verjaart niet (artikel 70). Lees verjaring in het strafrecht.

Lees vóór een verhoor het po­li­tie­ver­hoor en uw rechten als verdachte.

Wie kan u helpen?

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en regelt geen pro deo. Een advocaat met een toevoeging vraagt u aan via de Raad voor Rechts­bij­stand; lees hulp.

Nu nodig

Politie en 112

U bent in gevaar of net mishandeld.

Bel 112 bij spoed

Slacht­of­fer­hulp Nederland

U wilt hulp bij aangifte, het strafproces of schade­vergoeding.

Zie slachtofferhulp.nl

Advocaat via de Raad voor Rechts­bij­stand

U bent als verdachte aangehouden en wilt bijstand bij het verhoor.

Op uw verzoek aangewezen (artikel 28b lid 2 Sv)

Specialist strafrecht

U bent verdachte of wilt als slachtoffer hulp bij uw vordering.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding