Het Wetboek van Straf­vordering: opbouw, uw rechten en het nieuwe wetboek

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Is er gevaar of nood: bel 112. Wordt u als verdachte verhoord, dan bent u niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2 Wetboek van Straf­vordering). U mag zich laten bijstaan door een advocaat en hem het verhoor laten bijwonen (artikel 28 en 28d). Bent u aangehouden voor een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en wilt u rechts­bij­stand, dan wijst de Raad voor Rechts­bij­stand een advocaat aan (artikel 28b lid 2).

Wat regelt het Wetboek van Straf­vordering?

Het Wetboek van Straf­vordering (afgekort Sv) bevat de regels voor de opsporing, de vervolging en de berechting van strafbare feiten en voor de ten­uit­voer­leg­ging van opgelegde straffen (Rijks­over­heid). Politie, OM, rechters en advocaten moeten zich eraan houden. Wat strafbaar is en welke straf erop staat, staat niet hier maar in het Wetboek van Strafrecht. Het eerste artikel zegt:

Straf­vordering heeft alleen plaats op de wijze bij de wet voorzien.

Het geldende wetboek is vastgesteld bij de wet van 15 januari 1921 en is volgens de Eerste Kamer in 1926 ingevoerd. Het is sindsdien vaak gewijzigd. De officiële, geldende tekst staat op wetten.overheid.nl; op 31 oktober 2026 is dat de versie van 1 juli 2026.

De opbouw: zes boeken

Opbouw van het geldende Wetboek van Straf­vordering

Boek	Artikelen	Belangrijke onderwerpen
Eerste Boek: Algemene bepalingen	1 tot en met 138h	De verdachte (titel II), inzage in pro­ces­stuk­ken (IIa), de raadsman (III), het slachtoffer (IIIA), dwang­mid­de­len zoals aanhouding en voorlopige hechtenis (IV), bijzondere opsporings­be­voegd­he­den (IVA tot en met VF)
Tweede Boek: Straf­vordering in eerste aanleg	140 tot en met 398	Het opsporings­onderzoek, de rechter-commissaris, be­slis­sin­gen over vervolging (sepot), de straf­be­schik­king (titel IVa), de dagvaarding en de behandeling door de rechtbank, de politie­rechter en de kanton­rechter
Derde Boek: Rechts­mid­de­len	399 tot en met 482i	Verzet, hoger beroep, cassatie, het instellen en intrekken van rechts­mid­de­len, herziening
Vierde Boek: Rechts­ple­gin­gen van bijzondere aard	483 tot en met 552hhh	Onder meer jeugdzaken, tbs, ontneming van weder­rechtelijk verkregen voordeel, wraking, schade­vergoeding na straf­vor­der­lijk optreden en beklag
Vijfde Boek: In­ter­na­ti­onale en Europese straf­rechtelijke sa­men­wer­king	5.1.1 tot en met 5.8.17	Rechtshulp, overdracht van straf­ver­vol­ging, het Europees on­der­zoeks­be­vel
Boek 6: Ten­uit­voer­leg­ging	6:1:1 tot en met 6:7:8	De uitvoering van straffen en maatregelen, onder meer de ten­uit­voer­leg­gings­termijn

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Wilt u een bepaald onderwerp nalezen, dan vindt u de uitleg bij onze pagina’s: in­ver­ze­ke­ring­stel­ling en voorlopige hechtenis (Boek 1, titel IV), sepot en straf­be­schik­king (Boek 2, titel IV en IVa), de dagvaarding en de politie­rechter (Boek 2, titel V tot en met VII), en hoger beroep en cassatie (Boek 3).

De rechten van de verdachte in het wetboek

Rechten van de verdachte in het Wetboek van Straf­vordering

Recht	Artikel	Wat het inhoudt
Weten waarvan u wordt verdacht	27c lid 1	Bij staan­de­hou­ding of aanhouding, en anders uiterlijk vóór het eerste verhoor
Schrif­te­lijke mededeling van uw rechten	27c lid 3	Na aanhouding en vóór het eerste verhoor, onder meer over zwijgrecht, rechts­bij­stand en inzage
Tolk	27 lid 4	Als u de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst
Bijstand van een advocaat	28 lid 1	U mag zich laten bijstaan door een raadsman; afstand doen kan, maar u kunt erop terugkomen (artikel 28a)
Aangewezen advocaat	28b	Bij aanhouding voor een feit met voorlopige hechtenis, als u rechts­bij­stand wilt; bij een kwetsbare verdachte of een misdrijf met 12 jaar of meer ook zonder verzoek, tenzij u zelf tijdig een advocaat heeft gekozen
Overleg vóór het eerste verhoor	28c	Na aanhouding hoogstens een half uur, eventueel een half uur verlengd
Advocaat bij het verhoor	28d	Op uw verzoek mag de advocaat het verhoor bijwonen en eraan deelnemen
Zwijgrecht	29 lid 2	U bent niet verplicht te antwoorden; dat wordt u vóór het verhoor meegedeeld
Inzage in de pro­ces­stuk­ken	30	Op verzoek, in elk geval vanaf het eerste verhoor na aanhouding

Wie verdachte is, staat in artikel 27: vóór de vervolging degene tegen wie uit feiten of om­stan­dig­he­den een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit voortvloeit, daarna degene tegen wie de vervolging is gericht. De rechten van het slachtoffer staan in titel IIIA van het Eerste Boek (artikel 51a en verder); daar is ook de nabestaande geregeld. Lees meer bij rechten van een verdachte en rechten van een slachtoffer.

Het nieuwe Wetboek van Straf­vordering

Er komt een nieuw Wetboek van Straf­vordering. Dit is de stand op 31 oktober 2026, volgens officiële bronnen:

• Vastgesteld. De Tweede Kamer nam het wets­voor­stel (36.327) aan op 1 april 2025, de Eerste Kamer op 24 februari 2026 (Eerste Kamer). Het is de wet van 25 februari 2026, ge­pu­bli­ceerd in Staatsblad 2026, 56.
• Nog niet in werking. Het wetboek treedt in werking op een tijdstip dat bij koninklijk besluit wordt bepaald, en dat kan per boek of onderdeel verschillen (Eerste Kamer). Op wetten.overheid.nl staat het als toekomstige tekst zonder datum van in­wer­king­tre­ding. Tot die datum geldt het huidige wetboek.
• Opbouw. Volgens de Eerste Kamer krijgt het nieuwe wetboek acht in­hou­de­lijke boeken: straf­vordering in het algemeen, het opsporings­onderzoek, be­slis­sin­gen over vervolging, berechting, rechts­mid­de­len en bijzondere regelingen; de boeken over ten­uit­voer­leg­ging en in­ter­na­ti­onale sa­men­wer­king zijn in deze wet nog ge­re­ser­veerd. Een negende boek bevat de slot­be­pa­lin­gen. Samen met de Tweede vast­stel­lings­wet (36.636) stelt het het nieuwe wetboek vast.
• Nieuwe nummering. Artikelen krijgen een nummer per boek, hoofdstuk en artikel, zoals artikel 1.1.1. De eerste artikelen leggen vast dat de verdachte recht heeft op een eerlijk proces binnen een redelijke termijn en voor onschuldig wordt gehouden totdat zijn schuld in rechte vaststaat (artikel 1.1.2 en 1.1.3, Staatsblad 2026, 56).
• Aanvullings­wetten. Volgens Rijks­over­heid is op 23 maart 2026 de eerste aanvullings­wet voor het nieuwe wetboek naar de Tweede Kamer gestuurd.

Wij werken deze pagina bij zodra een officiële datum van in­wer­king­tre­ding bekend is.

Wie kan u helpen?

Nu nodig

Advocaat via de politie (piket)

U bent aangehouden en wordt verhoord.

Aangewezen via de Raad voor Rechts­bij­stand bij een feit met voorlopige hechtenis (artikel 28b Sv)

Juridisch Loket

U wilt weten welke regels in uw strafzaak gelden.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Specialist strafrecht

U bent verdachte in een strafzaak of moet voor de rechter komen.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en verdedigt niemand. Wij regelen geen pro deo; een toevoeging voor een advocaat vraagt u aan via de Raad voor Rechts­bij­stand. Lees bij advocaat of jurist wanneer u een advocaat nodig heeft.