De politie­rechter: één straf­rechter, maximaal één jaar ge­van­ge­nis­straf

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Is er gevaar of nood: bel 112. Als verdachte mag u vóór en tijdens het po­li­tie­ver­hoor een advocaat raadplegen (artikel 28, 28c en 28d Wetboek van Straf­vordering). Bent u aangehouden voor een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en wilt u een advocaat, dan wijst de Raad voor Rechts­bij­stand er een aan (artikel 28b lid 2). U bent niet verplicht te antwoorden, ook niet op de zitting (artikel 29 lid 2 en 273 lid 2).

Wat is de politie­rechter?

Strafzaken worden in beginsel behandeld door een meervoudige kamer van drie rechters, behalve waar de wet een uit­zon­de­ring maakt (artikel 268 lid 1 Sv). De politie­rechter is zo’n uit­zon­de­ring: de rechtbank vormt voor strafzaken in eerste aanleg, niet zijnde kantonzaken, en­kel­vou­dige kamers, en wie daarin zit heet politie­rechter (artikel 51 Wet op de rech­ter­lijke organisatie). Ondanks de naam is hij geen onderdeel van de politie.

De politie­rechter is niet bevoegd tot oplegging van een ge­van­ge­nis­straf van meer dan een jaar.

Politie­rechter of meervoudige kamer

Politie­rechter, meervoudige kamer en kanton­rechter

Onderwerp	Politie­rechter	Meervoudige kamer	Kanton­rechter
Aantal rechters	Eén	Drie	Eén
Soort zaken	Eenvoudige misdrijven, eis tot een jaar ge­van­ge­nis­straf	In­ge­wik­kel­dere en zwaardere zaken	Vooral over­tre­din­gen
Hoogste ge­van­ge­nis­straf	Een jaar	Het wettelijke maximum van het feit	Het wettelijke maximum van het feit
Termijn dagvaarding tot zitting	Ten minste 3 dagen	Ten minste 10 dagen	Eigen regels
Uitspraak	Mondeling, direct of dezelfde dag; schrif­te­lijk uiterlijk op dag 14	Uiterlijk op de veertiende dag na de sluiting; volgens de Rechtspraak altijd op schrift	Mondeling, direct of dezelfde dag
Be­zwaar­schrift tegen dagvaarding	Ja	Ja	Nee

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Welke rechter uw zaak behandelt, staat in de dagvaarding. De keuze maakt het OM aan het begin: het rechts­ge­ding gaat naar de politie­rechter als de zaak naar het aan­van­ke­lijke oordeel van het OM eenvoudig is, in het bijzonder voor het bewijs en de toepassing van de wet, en de te eisen ge­van­ge­nis­straf niet meer dan een jaar mag zijn (artikel 368 Sv).

Wanneer verwijst de politie­rechter de zaak door?

Vindt de politie­rechter dat de zaak door een meervoudige kamer moet worden behandeld, dan verwijst hij haar daarheen. Dat moet in elk geval als naar zijn oordeel tbs (artikel 37a lid 1 Sr) of plaatsing in een inrichting voor stel­sel­ma­tige daders (artikel 38m Sr) moet worden overwogen (artikel 369 lid 2 Sv). De zaak gaat dan verder op dezelfde ten­las­te­leg­ging. De meervoudige kamer begint opnieuw, tenzij de officier en u instemmen met voortzetten waar het onderzoek was gebleven (artikel 377 lid 1 en 3).

Hoe verloopt de zitting?

Op de zitting bij de politie­rechter gelden grotendeels dezelfde regels als bij de meervoudige kamer; de politie­rechter heeft de be­voegd­he­den van de voorzitter (artikel 367 Sv). Volgens de Rechtspraak zijn de zittingen openbaar. Het verloop is volgens de Rechtspraak in hoofdlijnen:

1. de rechter stelt uw identiteit vast en zegt dat u niet hoeft te antwoorden (artikel 273 lid 1 en 2 Sv);
2. de officier leest de ten­las­te­leg­ging voor;
3. de rechter ondervraagt u en eventuele getuigen en bespreekt het dossier;
4. een slachtoffer kan een vordering tot schade­vergoeding toelichten, en soms het spreekrecht gebruiken;
5. de officier houdt zijn requisitoir en zegt welke straf hij eist;
6. u of uw advocaat houdt het pleidooi, daarna volgen reactie en wederwoord;
7. u krijgt het laatste woord.

De politie­rechter mag in plaats van voorlezen laten aantekenen dat stukken zijn overgelegd, tenzij u of uw advocaat voorlezing of een korte inhoud vraagt (artikel 374 lid 1 Sv). Vraagt u bij uw eerste ver­schij­ning uitstel in het belang van uw verdediging, dan schorst hij het onderzoek voor bepaalde tijd als het verzoek hem gegrond lijkt (artikel 372).

Het vonnis

De politie­rechter geeft na de sluiting van het onderzoek op de te­recht­zitting hetzij on­mid­del­lijk hetzij diezelfde dag op een door hem bij de sluiting van het onderzoek te bepalen uur mondeling vonnis.

Hij mag ook een schrif­te­lijk vonnis wijzen; de uitspraak volgt dan uiterlijk op de veertiende dag na de sluiting van het onderzoek (artikel 379 lid 1 en 2). Bij een mondeling vonnis wordt de uitspraak binnen tweemaal 24 uur aangetekend; u en uw advocaat kunnen daarvan een afschrift krijgen (artikel 378a lid 1 en 4).

Termijn: hoger beroep binnen veertien dagen

Wilt u in hoger beroep tegen het vonnis van de politie­rechter, dan stelt u het in binnen veertien dagen na de eind­uitspraak, als de dagvaarding u in persoon is betekend, u op de zitting verscheen of de zittings­datum u op een andere manier bekend was. In andere gevallen loopt de termijn van veertien dagen vanaf het moment dat u de uitspraak kende (artikel 408 lid 1 en 2 Wetboek van Straf­vordering). Hoger beroep staat open als u niet van het hele ten­las­te­ge­legde bent vrij­ge­spro­ken (artikel 404 lid 1). Volgens het OM gaat u daarvoor naar de griffie van het gerecht, of machtigt u uw advocaat.

Heeft u op de zitting afstand gedaan van hoger beroep, dan kunt u het niet meer instellen (artikel 381). Hoe hoger beroep verloopt, leest u bij hoger beroep in een strafzaak. Welke straf past bij een feit, hangt af van de wet en de strafmaat.

Snelrecht

Bij een aanhouding op heterdaad kan het OM u na de voor­ge­lei­ding dagvaarden om nog dezelfde dag voor de politie­rechter te verschijnen. De termijn van drie dagen geldt dan niet, en de dagvaarding kan bestaan uit een korte aanduiding van het feit, die de officier op de zitting aanvult (artikel 375 lid 1 en 3 en 376 lid 1 Sv). Volgens de Rechtspraak gaat het om be­wijs­tech­nisch eenvoudige zaken, bij­voor­beeld als iemand op heterdaad is betrapt of heeft bekend. Zie ook aanhouding en in­ver­ze­ke­ring­stel­ling.

Wie kan u helpen?

Begin hier

Juridisch Loket

U moet voor de politie­rechter komen en wilt weten wat u kunt verwachten.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Piket­advocaat via de politie

U zit vast en komt via snelrecht voor de politie­rechter.

Aangewezen bij in­ver­ze­ke­ring­stel­ling (artikel 39 Sv)

Specialist strafrecht

U wilt op de zitting verdedigd worden of hoger beroep overwegen.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding

Volgens de Rechtspraak is een advocaat bij de straf­rechter niet verplicht, maar mag dat altijd. Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en verdedigt niemand op de zitting; wij regelen geen pro deo. Lees wanneer u een straf­recht­advocaat nodig heeft, of wat wij wel doen bij hulp bij een strafzaak.