Stalking: wanneer is belaging strafbaar?

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Bent u in direct gevaar: bel 112. Wordt u gestalkt, doe dan aangifte bij de politie met het verzoek om vervolging; Slacht­of­fer­hulp Nederland kan u daarbij on­der­steu­nen. Wordt u zelf als verdachte verhoord, dan bent u niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2 Wetboek van Straf­vordering) en mag u zich laten bijstaan door een advocaat (artikel 28 lid 1), die op uw verzoek het verhoor kan bijwonen (artikel 28d). Belaging is een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 67 lid 1 onder b). Bent u daarvoor aangehouden en wilt u rechts­bij­stand, dan laat de hulp­of­fi­cier van justitie de Raad voor Rechts­bij­stand een advocaat aanwijzen (artikel 28b lid 2), met wie u vóór het eerste verhoor maximaal een half uur kunt spreken (artikel 28c lid 1).

Wat is stalking volgens de wet?

Het woord stalking staat niet in de wet. Het Wetboek van Strafrecht noemt het belaging.

Hij, die weder­rechtelijk stel­sel­ma­tig opzettelijk inbreuk maakt op eens anders per­soon­lijke levenssfeer met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen wordt, als schuldig aan belaging, gestraft met een ge­van­ge­nis­straf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vierde categorie.

Er zijn dus vier voorwaarden, en ze moeten allemaal vervuld zijn:

• Stel­sel­ma­tig: het gaat niet om één bericht of één ontmoeting. De wet noemt geen minimum aantal keren; de rechter kijkt naar alle om­stan­dig­he­den van de zaak.
• Opzettelijk: de dader doet het bewust.
• Weder­rechtelijk: de dader heeft er geen recht op.
• Met een doel: de dader wil u dwingen iets te doen, te laten of te dulden, of wil u bang maken.

Volgens de politie kan de stalker een ex-partner zijn, maar ook een kennis, collega, lei­ding­ge­vende, buurman of iemand die u nauwelijks kent.

Wat kan als stalking tellen?

De politie noemt onder meer: aanhoudend ongewenste brieven, e-mails, te­le­foon­tjes, sms’jes en berichten op sociale media; dreigen met geweld; opgewacht, bespied of achtervolgd worden; leugens of roddels over u of uw familie verspreiden; uw eigendommen vernielen; be­stel­lin­gen op uw naam doen; en uw kinderen, vrienden, familie of collega’s las­tig­val­len. Vaak vormen zulke handelingen samen ook andere strafbare feiten.

Stalking en strafbare feiten die er vaak bij horen

Feit	Artikel	Maximale straf	Klacht nodig?
Belaging (stalking)	285b Sr	3 jaar of geldboete vierde categorie (€27.500)	Ja
Bedreiging met onder meer een misdrijf tegen het leven, zware mis­han­de­ling of brand­stich­ting	285 lid 1 Sr	3 jaar of geldboete vijfde categorie (€110.000)	Nee
Per­soons­ge­ge­vens verspreiden om iemand vrees aan te jagen of ernstige overlast aan te doen	285d lid 1 Sr	2 jaar of geldboete vijfde categorie (€110.000)	Nee
Eenvoudige belediging	266 Sr	3 maanden of geldboete tweede categorie (€5.500)	Ja, met uit­zon­de­rin­gen
Vernieling van uw spullen	350 lid 1 Sr	2 jaar of geldboete vierde categorie	Nee
Huis­vre­de­breuk	138 lid 1 Sr	1 jaar of geldboete derde categorie (€11.000)	Nee

Voorbeeld

Een fictieve ex-partner stuurt Sanne (fictief) na de breuk maandenlang dagelijks berichten, wacht haar op bij haar werk en bestelt pakketten op haar naam, om haar terug te dwingen

Mogelijk strafbaar feit

Belaging, artikel 285b Sr

Nodig voor vervolging

Klacht van Sanne binnen drie maanden

Maximale straf

3 jaar of geldboete vierde categorie

Fictief voorbeeld op basis van artikel 285b, 66 en 23 Wetboek van Strafrecht, ge­con­tro­leerd 31-10-2026. Of het in een echte zaak bewezen is, beslist de rechter.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Bedreiging staat in de tabel alleen met de basisvorm van artikel 285 lid 1; voor de andere vormen en de straffen zie bedreiging. Gebeurt de stalking binnen een (ex-)relatie of het gezin, lees dan ook huiselijk geweld.

Klacht en aangifte: zo komt een zaak op gang

Belaging wordt alleen vervolgd op klacht van degene tegen wie het misdrijf is begaan (artikel 285b lid 2 en 64 Sr). Een klacht is een aangifte met het verzoek om vervolging (artikel 164 lid 1 Wetboek van Straf­vordering). U doet de klacht mondeling of schrif­te­lijk, zelf of via iemand met een bijzondere schrif­te­lijke volmacht. Elke officier en hulp­of­fi­cier van justitie moet de klacht aannemen (artikel 165 lid 1 Sv); in de praktijk doet u dat bij de politie. Is het slachtoffer jonger dan zestien, dan dient de wettelijk ver­te­gen­woor­di­ger de klacht in (artikel 65 lid 1 Sr).

Termijn: drie maanden voor uw klacht over belaging

U kunt de klacht indienen tot drie maanden na de dag waarop u kennis nam van het gepleegde feit (artikel 66 lid 1 Wetboek van Strafrecht). U doet de klacht als aangifte met het verzoek om vervolging bij de politie, een hulp­of­fi­cier of officier van justitie (artikel 164 en 165 Wetboek van Straf­vordering). Intrekken kan tot acht dagen na de dag van indienen (artikel 67 Sr). Wacht niet tot de stalking ophoudt: doe de klacht zo snel mogelijk.

1. Stap 1Zeg één keer kort en duidelijk dat het moet stoppenDe politie raadt aan één keer te zeggen dat het gedrag ongewenst is, dat u wilt dat het stopt en dat u niet meer reageert. Houd u daaraan en reageer daarna niet meer op con­tact­po­gin­gen. Slacht­of­fer­hulp Nederland helpt ook bij een schrif­te­lijke stopbrief.
2. Stap 2Houd een logboek bij en bewaar het bewijsNoteer per keer de datum, de tijd, de plaats, wat er gebeurde en wie het zag. Bewaar berichten, e-mails en voicemails en maak scher­maf­beel­din­gen met datum. Vertel uw omgeving wat er speelt, zodat buren of collega's de politie kunnen waarschuwen.
3. Stap 3Doe aangifte en vraag om vervolgingNeem uw logboek mee naar de politie en zeg dat u vervolging wilt: dan is het een klacht. Vraag daarbij naar bescherming, zoals een con­tact­ver­bod. Bel 112 als er direct gevaar is.

Con­tact­ver­bod en ge­bieds­ver­bod

Er zijn drie routes om de stalker op afstand te houden:

• Ge­drags­aan­wij­zing van de officier van justitie (vóór de zitting). Bestaan er ernstige bezwaren tegen de verdachte en is er vrees voor ernstig belastend gedrag tegenover u, dan kan de officier hem bevelen geen contact met u te hebben, zich niet in een bepaald gebied op te houden of zich te melden bij de politie. De aanwijzing geldt maximaal 90 dagen en kan maximaal drie keer met 90 dagen worden verlengd; de verdachte kan in beroep bij de rechtbank (artikel 509hh Sv).
• Maatregel van de rechter (bij de uitspraak). Bij een ver­oor­de­ling kan de rechter een vrijheids­beperkende maatregel opleggen, zoals een con­tact­ver­bod of een ge­bieds­ver­bod, voor maximaal vijf jaar. Moet ernstig rekening worden gehouden met herhaling of belastend gedrag tegenover u, dan kan de rechter bepalen dat de maatregel meteen geldt, ook als de verdachte in hoger beroep gaat (artikel 38v Sr).
• Verbod van de burgerlijke rechter. Los van de strafzaak kunt u de burgerlijke rechter vragen het gedrag te verbieden. Een inbreuk op uw recht kan een on­rechtmatige daad zijn (artikel 6:162 BW), en de rechter kan iemand op uw vordering veroordelen iets na te laten (artikel 3:296 BW).

Schade­vergoeding

Heeft u door de stalking schade, zoals kosten voor een nieuw te­le­foon­num­mer of hulp, dan kunt u zich in de strafzaak voegen als benadeelde partij (artikel 51f Sv). Dat doet u vóór de zitting met het formulier dat u van de officier van justitie krijgt, of op de zitting uiterlijk voordat de officier zijn eis uitspreekt (artikel 51g lid 1 en 3 Sv). Ook immateriële schade (smartengeld) kan, onder meer als u in uw persoon bent aangetast of de dader het oogmerk had u zulk nadeel toe te brengen (artikel 6:106 BW). Lees meer over uw rechten als slachtoffer.

Verdacht van stalking?

Wordt u van belaging verdacht, dan heeft u dezelfde rechten als elke verdachte: u hoeft niet te antwoorden en u mag een advocaat raadplegen, ook vóór het verhoor. Lees uw rechten als verdachte en wat er gebeurt bij een po­li­tie­ver­hoor. Het recht tot vervolging van belaging verjaart na zes jaar, te rekenen vanaf de dag na het feit (artikel 70 lid 1 onder 2° en 71 Sr); zie verjaring in het strafrecht.

Wie kan u helpen?

Eerst

Politie of 112

U bent in direct gevaar (112), of u wilt aangifte doen met het verzoek om vervolging.

Bij direct gevaar: 112

Slacht­of­fer­hulp Nederland

U wilt steun, praktische tips of hulp bij een stopbrief en bij de strafzaak.

Gratis hulp en advies, volgens Slacht­of­fer­hulp Nederland

Juridisch Loket

U wilt weten welke juridische stappen u heeft, zoals een civiel verbod.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Specialist strafrecht

U bent verdachte, of u wilt een con­tact­ver­bod of schade­vergoeding goed laten voor­be­rei­den.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en regelt geen pro deo. Een advocaat met een toevoeging vraagt u aan via de Raad voor Rechts­bij­stand; lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt en wanneer u een straf­recht­advocaat nodig heeft.