Huis­vre­de­breuk: wanneer is het strafbaar?

Aangehouden of opgeroepen voor verhoor?

Is er iemand in uw woning en voelt u zich niet veilig: bel 112. Wordt u als verdachte verhoord, dan bent u niet verplicht te antwoorden (artikel 29 lid 2 Wetboek van Straf­vordering) en mag u zich laten bijstaan door een advocaat (artikel 28 lid 1). Voor gewone huis­vre­de­breuk (artikel 138 Sr) is geen voorlopige hechtenis toegelaten; bent u daarvoor aangehouden en wilt u rechts­bij­stand, dan krijgt u de gelegenheid contact op te nemen met een advocaat die u zelf kiest (artikel 28b lid 3 Sv). Voor kraken (artikel 138a Sr) is voorlopige hechtenis wel toegelaten (artikel 67 lid 1 onder b Sv); dan laat de hulp­of­fi­cier op uw verzoek de Raad voor Rechts­bij­stand een advocaat aanwijzen (artikel 28b lid 2).

Wat is huis­vre­de­breuk?

Huis­vre­de­breuk beschermt de rust van wie een woning, een besloten lokaal of een besloten erf gebruikt. De wet spreekt van een woning, lokaal of erf “bij een ander in gebruik”: beschermd wordt dus de gebruiker, bij­voor­beeld de huurder, en niet alleen de eigenaar.

Hij die in de woning of het besloten lokaal of erf, bij een ander in gebruik, weder­rechtelijk bin­nen­dringt of, weder­rechtelijk aldaar vertoevende, zich niet op de vordering van of vanwege de recht­heb­bende aanstonds verwijdert, wordt gestraft met ge­van­ge­nis­straf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie.

Er zijn dus twee manieren om huis­vre­de­breuk te plegen:

• Bin­nen­drin­gen: u komt zonder recht binnen, tegen de wil van de gebruiker.
• Niet weggaan: u bent er (ook als u eerst mocht binnenkomen) en u vertrekt niet meteen als de recht­heb­bende of iemand namens hem u dat vraagt.

Wanneer geldt u als bin­nen­ge­dron­gen?

In een aantal gevallen hoeft niet te worden bewezen dat u tegen de wil van de gebruiker binnenkwam. U geldt dan als bin­nen­ge­dron­gen (artikel 138 lid 2 Sr):

• u kwam binnen door braak of inklimming;
• u gebruikte valse sleutels, een valse order of een vals kostuum;
• u kwam zonder voorkennis van de recht­heb­bende binnen, niet door een vergissing, en u wordt aan­ge­trof­fen in de tijd die voor de nachtrust is bestemd.

Straffen

Huis­vre­de­breuk en kraken: maximale straffen

Feit	Artikel	Maximale straf
Huis­vre­de­breuk	138 lid 1	1 jaar ge­van­ge­nis­straf of geldboete derde categorie (€11.000)
Huis­vre­de­breuk met bedreiging of middelen om vrees aan te jagen	138 lid 3	2 jaar ge­van­ge­nis­straf of geldboete vierde categorie (€27.500)
Door twee of meer verenigde personen	138 lid 4	De ge­van­ge­nis­straf kan met een derde omhoog
Kraken	138a lid 1	1 jaar ge­van­ge­nis­straf of geldboete derde categorie; met bedreiging 2 jaar (lid 2)
Ter ver­ge­lij­king: verboden toegang	461	Alleen geldboete eerste categorie (€550)

Voorbeeld

Mark (fictief) loopt na een ruzie met de buurman diens achtertuin achter het hek in en weigert te vertrekken als de buurman zegt dat hij weg moet. Het is zijn eerste strafbare feit

Mogelijk strafbaar feit

Huis­vre­de­breuk, artikel 138 lid 1 Sr

Uit­gangs­punt OM-richtlijn bij een besloten erf, eerste keer

Geldboete €225

Wettelijk maximum

1 jaar of geldboete derde categorie

Fictief voorbeeld op basis van artikel 138 Wetboek van Strafrecht en de Richtlijn voor straf­vordering huis- en lo­kaal­vre­de­breuk (2015R002), ge­con­tro­leerd 31-10-2026. De richtlijn is een uit­gangs­punt voor de officier van justitie; de rechter is er niet aan gebonden.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Het Openbaar Ministerie gebruikt een richtlijn voor wat het eist. Voor iemand die het feit voor het eerst en alleen pleegt, is het uit­gangs­punt daarin een geldboete van €150 bij een lokaal voor de openbare dienst, €225 bij een besloten lokaal of erf en €300 bij een woning. Bij herhaling gaat dat omhoog. Als straf­ver­zwa­rend noemt de richtlijn onder meer bedreiging, samen plegen en huis­vre­de­breuk als onderdeel van stalking. Een zaak kan ook worden afgedaan met een straf­be­schik­king.

Kraken

Kraken staat in een apart artikel. Het gaat om een woning of gebouw waarvan de recht­heb­bende het gebruik heeft beëindigd, zoals een leegstaand pand.

Hij die in een woning of gebouw, waarvan het gebruik door de recht­heb­bende is beëindigd, weder­rechtelijk bin­nen­dringt of weder­rechtelijk aldaar vertoeft, wordt, als schuldig aan kraken, gestraft met ge­van­ge­nis­straf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie.

Bij kraken is, anders dan bij artikel 138, geen vordering om te vertrekken nodig: alleen al weder­rechtelijk verblijven is strafbaar. Woont u er met toestemming van de eigenaar, bij­voor­beeld als an­ti­kraak­be­wo­ner, dan is dat niet weder­rechtelijk; lees over uw rechten bij antikraak.

Iemand in uw huis of op uw erf: wat doet u?

1. Stap 1Zeg duidelijk dat hij meteen moet vertrekkenBlijft iemand na die vordering van u of namens u, dan is dat strafbaar (artikel 138 lid 1 Sr). Doe dat alleen als het veilig is.
2. Stap 2Bel 112 als u zich bedreigd voeltGa niet zelf de con­fron­ta­tie aan. Zelf geweld gebruiken is alleen niet strafbaar binnen de grenzen van noodweer: een verdediging die geboden is tegen een ogen­blik­ke­lijke, weder­rechtelijke aanranding (artikel 41 Sr).
3. Stap 3Doe aangifte en leg vast wat er gebeurdeNoteer de datum en tijd, wie er waren en wat er werd gezegd, en bewaar ca­me­ra­beel­den of foto's van schade. Huis­vre­de­breuk is geen klacht­de­lict: aangifte is genoeg.

Lees wanneer u zich mag verdedigen bij noodweer en hoe u aangifte doet.

Huis­vre­de­breuk of verboden toegang?

Is een terrein niet besloten, zoals een open weiland of bos, dan geldt artikel 138 niet. Dan kan wel gelden: verboden toegang (artikel 461): een overtreding, alleen strafbaar als de toegang op een voor u duidelijke manier is verboden, met alleen een geldboete. Huis­vre­de­breuk is een misdrijf, waarop ook ge­van­ge­nis­straf staat. Het verschil tussen misdrijf en overtreding leest u bij misdrijf.

Wie kan u helpen?

Eerst

Politie of 112

Er is iemand in uw woning of op uw erf die niet weggaat, of u wilt aangifte doen.

Bij direct gevaar: 112

Juridisch Loket

U heeft een oproep, straf­be­schik­king of dagvaarding voor huis­vre­de­breuk gekregen.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Specialist strafrecht

U moet voor de rechter komen voor huis­vre­de­breuk of kraken.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding

Legal Holding is geen ad­vo­ca­ten­kan­toor en regelt geen pro deo. Een advocaat met een toevoeging vraagt u aan via de Raad voor Rechts­bij­stand; lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt en wanneer u een straf­recht­advocaat nodig heeft.