Creative Commons: wat mag u met een CC-licentie?

Wat is een Creative Commons-licentie?

Zonder toestemming mag niemand een werk openbaar maken of ver­veel­vou­di­gen: dat recht heeft de maker (artikel 1 Auteurswet, zie auteurs­recht). Met een Creative Commons-licentie (CC-licentie) geeft de maker die toestemming vooraf aan iedereen, onder vaste voorwaarden. Creative Commons is een in­ter­na­ti­onale organisatie zonder winst­oog­merk die de li­cen­tie­tek­sten opstelt en beschikbaar stelt.

Volgens de li­cen­tie­tekst (versie 4.0, artikel 2) krijgt de gebruiker een wereldwijde, kosteloze, niet-exclusieve en on­her­roe­pe­lijke licentie. Drie gevolgen:

• De maker blijft recht­heb­bende. Een licentie is geen overdracht (artikel 2 lid 2 Auteurswet). Volgens Oc­trooi­cen­trum Nederland behoudt u met een CC-licentie uw auteurs­rechten. Wilt u uw rechten juist overdragen, lees dan auteurs­recht overdragen.
• Geen getekend contract nodig. Wie de rechten uit de licentie gebruikt, aanvaardt volgens de li­cen­tie­tekst de voorwaarden. De Auteurswet eist alleen voor een overdracht en een exclusieve licentie een schrif­te­lijke over­een­komst (artikel 2 lid 3); een CC-licentie is volgens haar tekst niet-exclusief. Registreren bij Creative Commons is niet nodig, zegt Creative Commons zelf.
• Een wettelijke uit­zon­de­ring gaat voor. Valt uw gebruik onder een uit­zon­de­ring in de wet, zoals het citaatrecht, dan hoeft u de li­cen­tie­voor­waar­den daarvoor niet na te leven (CC 4.0, artikel 2(a)(2)).

De vier bouwstenen: BY, SA, NC en ND

De vier bouwstenen van een CC-licentie

Bouwsteen	Nederlandse naam	Wat het betekent
BY	Naams­ver­mel­ding	U vermeldt de maker en de licentie, en geeft aan of u het werk veranderde. Zit in alle zes licenties.
SA	GelijkDelen	Deelt u een bewerking, dan onder een licentie met dezelfde bouwstenen (deze versie of een latere), of een licentie die Creative Commons als verenigbaar heeft goedgekeurd.
NC	Niet­Com­mer­ci­eel	Alleen gebruik dat niet hoofd­za­ke­lijk bedoeld is voor of gericht op commercieel voordeel of geldelijke vergoeding.
ND	Geen­Af­ge­lei­de­Wer­ken	U mag het werk alleen ongewijzigd delen. Een bewerking voor uzelf maken mag; die bewerking delen niet.

De zes licenties en CC0: wat mag wel en niet?

Alle Creative Commons-licenties vergeleken

Licentie	Delen	Bewerking delen	Commercieel gebruik	Voorwaarden
CC BY	Ja	Ja	Ja	Naams­ver­mel­ding
CC BY-SA	Ja	Ja, onder dezelfde of een verenigbare licentie	Ja	Naams­ver­mel­ding, gelijk delen
CC BY-ND	Ja, ongewijzigd	Nee	Ja	Naams­ver­mel­ding, geen afgeleide werken
CC BY-NC	Ja, niet commercieel	Ja, niet commercieel	Nee	Naams­ver­mel­ding, niet commercieel
CC BY-NC-SA	Ja, niet commercieel	Ja, niet commercieel en onder dezelfde of een verenigbare licentie	Nee	Naams­ver­mel­ding, niet commercieel, gelijk delen
CC BY-NC-ND	Ja, ongewijzigd en niet commercieel	Nee	Nee	Naams­ver­mel­ding, niet commercieel, geen afgeleide werken
CC0	Ja	Ja	Ja	Geen; de maker doet zoveel mogelijk afstand van zijn rechten

Creative Commons zet de zes licenties op volgorde van ruim naar beperkt: CC BY geeft de meeste vrijheid, CC BY-NC-ND de minste. CC0 is geen licentie maar een afstands­verklaring: de maker doet, voor zover het toe­pas­se­lijke recht dat toestaat, afstand van zijn auteurs­recht en naburige rechten. Waar dat naar het toe­pas­se­lijke recht niet volledig kan, geeft CC0 een kosteloze, on­voor­waar­de­lijke en on­her­roe­pe­lijke licentie als vangnet (CC0 1.0, onderdeel 2 en 3). In Nederland kan een maker van zijn per­soon­lijk­heids­rechten maar ten dele afstand doen (artikel 25 lid 3 Auteurswet).

Hoe vermeldt u de maker? (TASL)

De 4.0-licenties eisen dat u, als u het werk deelt, bewaart wat de li­cen­tie­ge­ver heeft meegegeven: de naam van de maker (of zijn schuilnaam), een co­py­rightver­mel­ding, een verwijzing naar de licentie en naar de uitsluiting van garanties, en een link naar het werk voor zover dat re­de­lij­ker­wijs kan. Daarnaast geeft u aan of u het werk heeft veranderd, en vermeldt u de licentie met een link (CC 4.0, artikel 3(a)(1)). U mag dat doen op een manier die redelijk is voor het medium, bij­voor­beeld met een link naar een pagina met die gegevens (artikel 3(a)(2)). Vraagt de li­cen­tie­ge­ver u zijn naam weg te laten, dan doet u dat voor zover re­de­lij­ker­wijs mogelijk (artikel 3(a)(3)).

Creative Commons raadt als ezels­brug­ge­tje TASL aan: Title (titel), Author (auteur), Source (bron) en License (licentie), het liefst elk met een link.

Voorbeeld

Fictief: u zet op uw blog een foto die u vond onder CC BY 4.0, en u snijdt hem bij.

Titel

Dijk in de mist

Auteur

M. Jansen (fictieve fotograaf), met link naar zijn profiel

Bron

Link naar de pagina waar de foto staat

Licentie

CC BY 4.0, met link naar de li­cen­tie­tekst

Uw vermelding onder de foto

Dijk in de mist, door M. Jansen, CC BY 4.0, bijgesneden

Voorbeeld op basis van artikel 3(a) van de CC BY 4.0 legal code en de aan­be­ve­lin­gen van Creative Commons, ge­con­tro­leerd 31-10-2026.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Wat gebeurt er als u de licentie overtreedt?

Houdt u zich niet aan de voorwaarden, bij­voor­beeld omdat u de maker niet noemt of een NC-werk commercieel gebruikt, dan eindigen uw rechten onder de licentie automatisch (CC 4.0, artikel 6(a)). U gebruikt het werk dan zonder toestemming, en dat kan een inbreuk op het auteurs­recht zijn. Bij inbreuk kan de maker onder meer schade­vergoeding vorderen (artikel 27 Auteurswet).

Termijn: herstel binnen 30 dagen na ontdekking

Bij de 4.0-licenties herleeft uw recht automatisch vanaf de dag waarop u de overtreding herstelt, als u dat doet binnen 30 dagen nadat u de overtreding ontdekte, zelf of omdat de li­cen­tie­ge­ver of een ander u erop wees. Herstellen betekent: doen wat de licentie vraagt, bij­voor­beeld de ontbrekende naams­ver­mel­ding toevoegen. Na die 30 dagen kan alleen de li­cen­tie­ge­ver uw recht nog uit­druk­ke­lijk herstellen. Ook na herstel kan de li­cen­tie­ge­ver voor de overtreding zelf maatregelen vragen (CC 4.0, artikel 6(b)). Bij versie 3.0 en ouder herleeft het recht volgens Creative Commons niet vanzelf.

Volgens Creative Commons krijgt u uw recht niet terug door het werk opnieuw te downloaden. Krijgt u een claim voor een foto die u onder een CC-licentie gebruikte, lees dan auteurs­recht op een foto en gebruik de voor­beeld­brief reactie op een fotoclaim.

Wat een CC-licentie niet regelt

• Portret­recht en privacy: staat er een herkenbaar persoon op een foto, dan regelt de licentie diens rechten niet (CC 4.0, artikel 2(b)(1)). Lees portret­recht en, voor herkenbare personen, over per­soons­ge­ge­vens.
• Merk en octrooi: daarvoor geeft de licentie geen toestemming (artikel 2(b)(2)). Een CC-foto met een logo erop geeft u geen recht om dat merk te gebruiken; zie merkenrecht.
• Rechten van anderen: de li­cen­tie­ge­ver kan alleen toestemming geven voor rechten die hij heeft. Zit er werk van een ander in, dan kan daar een eigen auteurs­recht op rusten.
• Garanties: het werk wordt aangeboden zoals het is, zonder garantie dat het geen inbreuk maakt (CC 4.0, artikel 5).

Zelf een licentie kiezen

Twee vragen bepalen welke licentie bij u past: mogen anderen uw werk commercieel gebruiken (zo nee: NC), en mogen ze het bewerken (zo nee: ND; ja, maar onder dezelfde voorwaarden: SA)? Creative Commons heeft een li­cen­tie­kie­zer op creativecommons.org die u door die vragen leidt.

1. Stap 1Controleer of u de rechten heeftU kunt alleen een licentie geven op werk waarvan u de rechten heeft. Maakte u het in loondienst of in opdracht, of bent u aangesloten bij een collectieve beheers­organisatie, controleer dat dan eerst; Creative Commons wijst erop dat zo'n organisatie in Nederland de rechten soms zelf heeft.
2. Stap 2Kies de licentieBeantwoord de twee vragen over commercieel gebruik en bewerkingen, of gebruik de li­cen­tie­kie­zer van Creative Commons. Bedenk dat u de licentie niet kunt intrekken.
3. Stap 3Zet de licentie bij het werkNoem de licentie met een link naar de li­cen­tie­tekst, en uw naam zoals u vermeld wilt worden.

Let op: Creative Commons raadt CC-licenties af voor software; daarvoor bestaan aparte opens­our­ce­li­cen­ties. Voor een logo of merk raadt Creative Commons een CC-licentie ook af. Wie de rechten heeft op werk dat in loondienst is gemaakt, leest u bij auteurs­recht van een werknemer.

Wie kan u helpen?

Begin hier

Zelf een licentie kiezen

U wilt eigen werk delen en weet welke vrijheid u anderen geeft.

Geen; Creative Commons biedt de licenties kosteloos aan

Zelf reageren op een claim

U kreeg een claim voor een werk dat u onder een CC-licentie gebruikte.

Geen

Advocaat

Een procedure bij de rechter over inbreuk of schade­vergoeding.

Afhankelijk van de zaak

Specialist in­tel­lec­tu­eel eigendom

U wilt weten of uw gebruik binnen de licentie valt, of welke licentie bij uw werk past.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding