Auteurs­recht van een werknemer: van wie is het werk?

Wanneer is de werkgever de maker?

De hoofdregel van het auteurs­recht is dat het recht toekomt aan de maker (artikel 1 Auteurswet). Voor werknemers maakt artikel 7 een uit­zon­de­ring:

Indien de arbeid, in dienst van een ander verricht, bestaat in het ver­vaar­di­gen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, dan wordt, tenzij tusschen partijen anders is over­een­ge­ko­men, als de maker van die werken aangemerkt degene, in wiens dienst de werken zijn vervaardigd.

Uit de tekst volgen drie voorwaarden. Pas als ze alle drie gelden, is de werkgever de maker:

• In dienst: de maker werkt in dienst van een ander, dus als werknemer.
• Het werk hoort bij de taak: de arbeid bestaat uit het maken van zulke werken. Een grafisch ontwerper die logo’s ontwerpt valt eronder; een boekhouder die in het weekend een roman schrijft niet.
• Geen andere afspraak: werkgever en werknemer hebben niets anders afgesproken.

Is de werkgever de maker, dan krijgt hij het volledige auteurs­recht, zonder overdracht. Twee be­scher­mings­regels voor makers gelden dan niet: de regel dat een overdracht alleen omvat wat uit­druk­ke­lijk in de over­een­komst staat of nood­za­ke­lijk uit de aard en strekking ervan volgt (artikel 2 lid 3 en 5 Auteurswet), en de regels over het exploitatie­contract, zoals de billijke vergoeding (artikel 25b lid 3 Auteurswet).

Voorbeeld

Fictief: Sanne werkt als webdesigner in loondienst bij een bureau. Ze ontwerpt een website voor een klant van het bureau, en in haar vrije tijd een spel dat niets met haar functie te maken heeft.

Website: gemaakt als onderdeel van haar taak

Bureau is maker (artikel 7)

Spel: hoort niet bij haar taak

Sanne is maker

Andere afspraak in het contract?

Dan geldt die afspraak

Voorbeeld op basis van artikel 1 en 7 Auteurswet, ge­con­tro­leerd 31-10-2026. Of iets bij de taak hoort, hangt af van de functie en de afspraken.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Werknemer, freelancer of stagiair: wie heeft het recht?

Wie heeft het auteurs­recht op wat in een bedrijf wordt gemaakt?

Wie maakt het?	Wie heeft het auteurs­recht?	Wat regelt u?
Werknemer, het werk hoort bij zijn taak	De werkgever, tenzij anders afgesproken (artikel 7)	Een eventuele andere afspraak in de arbeids­over­een­komst
Werknemer, het werk hoort niet bij zijn taak	De werknemer	Overdracht bij akte, of een licentie, als de werkgever het wil gebruiken
Freelancer of op­dracht­ne­mer	De freelancer, ook als u betaalt	Overdracht bij akte (artikel 2 lid 3), of een licentie
Stagiair	De Auteurswet heeft geen aparte regel; artikel 7 geldt alleen als de stagiair in dienst werkt	Een afspraak in de stage­over­een­komst

Software

Een com­pu­ter­pro­gramma en het voor­be­rei­dend materiaal zijn werken in de zin van de Auteurswet (artikel 10 lid 1 onder 12°). Software die een werknemer als onderdeel van zijn taak schrijft, valt dus onder artikel 7. Het hoofdstuk over com­pu­ter­pro­gramma’s (artikel 45h tot en met 45n Auteurswet) bevat geen aparte regel over werknemers; het gaat onder meer over verhuur, het laden en het maken van een re­ser­ve­ko­pie.

Freelancer of op­dracht­ne­mer

Een freelancer of zzp’er werkt niet in dienst van u, dus artikel 7 geldt niet. Volgens Oc­trooi­cen­trum Nederland krijgt de freelancer het auteurs­recht, ook als u de opdracht gaf en ervoor betaalde, tenzij u in een contract iets anders afsprak. Wilt u het recht zelf hebben, dan moet de freelancer het overdragen. Die over­een­komst wordt schrif­te­lijk aangegaan, en de levering gebeurt bij een akte (artikel 2 lid 3 Auteurswet en artikel 3:95 Burgerlijk Wetboek). Hoe u dat doet, en wanneer een licentie volstaat, leest u bij auteurs­recht overdragen. Werkt de freelancer in de praktijk als een werknemer, lees dan ook over schijn­zelf­stan­dig­heid.

Stagiair

De Auteurswet noemt stagiairs niet. Artikel 7 geldt alleen voor arbeid “in dienst van een ander”. Of een stagiair in dienst werkt, hangt af van de afspraken en de praktijk, bij­voor­beeld of hij in dienst van het bedrijf tegen loon arbeid verricht (artikel 7:610 Burgerlijk Wetboek). Leg daarom in de stage­over­een­komst vast wie de rechten krijgt op wat de stagiair maakt. Voor uit­vin­din­gen heeft de Rijksoc­trooi­wet wel een regel: doet iemand een uitvinding tijdens werk­zaam­he­den in het kader van een opleiding, dan komt de aanspraak op octrooi toe aan het bedrijf waar hij die werk­zaam­he­den doet, tenzij de uitvinding geen verband houdt met het onderwerp ervan (artikel 12 lid 2 Rijksoc­trooi­wet 1995).

Een andere afspraak maken

Artikel 7 geldt “tenzij tusschen partijen anders is over­een­ge­ko­men”. Werkgever en werknemer kunnen dus afspreken dat de werknemer maker blijft, of dat de werkgever alleen bepaalde rechten krijgt. De wet eist voor die afspraak geen vorm; zet haar voor het bewijs in de arbeids­over­een­komst.

Is de werkgever eenmaal maker en wil hij het recht later aan de werknemer geven, dan is dat een overdracht. Die moet schrif­te­lijk, bij een akte (artikel 2 lid 3 Auteurswet).

Per­soon­lijk­heids­rechten

Naast het auteurs­recht heeft de maker per­soon­lijk­heids­rechten. Hij kan zich onder meer verzetten tegen open­baar­ma­king zonder zijn naam, tegen wijzigingen in het werk en tegen aantasting die zijn eer of naam kan schaden; bij de naams­ver­mel­ding en bij wijzigingen alleen als het verzet niet in strijd is met de re­de­lijk­heid (artikel 25 lid 1 Auteurswet). Die rechten houdt de maker “zelfs nadat hij zijn auteurs­recht heeft over­ge­dra­gen”. Een freelancer die zijn auteurs­recht overdraagt, houdt ze dus. Hij kan wel afstand doen van het recht op naams­ver­mel­ding, en van verzet tegen wijzigingen in het werk of de titel (artikel 25 lid 3).

Geldt de werkgever op grond van artikel 7 als maker, dan zegt de wet niet uit­druk­ke­lijk of de werknemer per­soon­lijk­heids­rechten houdt. Wilt u als werknemer bij uw werk genoemd worden, of wilt u als werkgever werk vrij kunnen aanpassen, maak daar dan een afspraak over.

Een uitvinding van een werknemer: octrooi

Voor uit­vin­din­gen gelden niet de Auteurswet, maar de regels van de Rijksoc­trooi­wet 1995. Die regels lijken op artikel 7, maar verschillen op belangrijke punten.

Werknemer: auteurs­recht en octrooi vergeleken

	Auteurs­recht (werk)	Octrooi (uitvinding)
Werkgever krijgt het recht als	de arbeid bestaat uit het maken van zulke werken	de aard van de betrekking meebrengt dat de werknemer zijn bijzondere kennis gebruikt voor zulke uit­vin­din­gen
Anders afspreken	Mag; de wet eist geen vorm	Mag, bij schrif­te­lijke over­een­komst (lid 5)
Extra vergoeding voor de werknemer	Geen wettelijke regel	Billijk bedrag als het loon het gemis aan octrooi niet vergoedt (lid 6); dat recht kan niet bij beding worden uitgesloten (lid 7)
Uni­ver­si­teit of on­der­zoeks­in­stel­ling	Artikel 7, zoals bij elke werkgever	De instelling krijgt de aanspraak (lid 3)

Termijn: drie jaar voor het billijk bedrag

Heeft u als werknemer recht op een billijk bedrag voor uw uitvinding, dan vervalt uw vorderings­recht drie jaar na de datum waarop het octrooi is verleend (artikel 12 lid 6 Rijksoc­trooi­wet 1995). U richt de vordering aan degene die de aanspraak op octrooi kreeg, meestal de werkgever. Dit is een verval­termijn: een brief aan de werkgever stuit hem niet zoals bij verjaring. Komt u er samen niet uit, stel de vordering dan binnen de drie jaar in bij de rechter. Laat ruim op tijd uitzoeken welke stap nodig is om de termijn veilig te stellen.

Meer over de aanvraag zelf leest u bij octrooi aanvragen.

Checklist voor werkgever en werknemer

1. Stap 1Leg het vast bij de in­dienst­tre­dingNoem in de arbeids­over­een­komst welke werken bij de functie horen en of u afwijkt van artikel 7. Spreek ook af wat de werknemer na zijn vertrek mag tonen, bij­voor­beeld in een portfolio.
2. Stap 2Regel de rechten bij freelancers en stagiairsLaat een freelancer het auteurs­recht bij akte overdragen, of spreek een licentie af. Neem in een stage­over­een­komst een afspraak over de rechten op.
3. Stap 3Bewaar wie wat maakte en wanneerBewaar versies, schetsen en bestanden met datum. Een da­tum­re­gi­stra­tie, zoals een i-DEPOT, kan helpen te bewijzen wanneer een werk bestond.

Als werknemer controleert u vooral:

• Wat staat er in uw arbeids­over­een­komst over in­tel­lec­tu­eel eigendom, en geldt die bepaling ook voor werk buiten uw taak?
• Hoort het werk bij uw functie? Zo nee, dan bent u in beginsel zelf de maker.
• Wilt u werk na uw vertrek laten zien? Vraag dan vooraf toestemming of maak er een afspraak over.
• Deed u een uitvinding? Kijk dan naar artikel 12 Rijksoc­trooi­wet 1995 en de termijn van drie jaar.

Wie kan u helpen?

Begin hier

Oc­trooi­cen­trum Nederland

U wilt voor­lich­ting over auteurs­recht of over een uitvinding die u in dienst deed.

Voor­lich­ting; zie hun website

Oc­trooi­ge­mach­tigde

U wilt een uitvinding laten aanvragen als octrooi.

Afhankelijk van de opdracht

Advocaat

Een procedure bij de rechter over wie de rechten heeft.

Afhankelijk van de zaak

Specialist in­tel­lec­tu­eel eigendom

U wilt een bepaling over auteurs­recht in een arbeids-, stage- of opdracht­over­een­komst laten opstellen of nakijken.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding