Portret­recht en vergoeding: schending, schade­vergoeding en werknemers

Wanneer is uw portret­recht geschonden?

Een portret is volgens de Hoge Raad een afbeelding, op welke wijze ook vervaardigd, van een persoon die in die afbeelding kan worden herkend (ECLI:NL:HR:2022:621, rov. 3.2.1). Dat kan een foto zijn, maar ook een video of een tekening. Of het portret­recht geschonden is, hangt af van de vraag of u het portret zelf heeft besteld. De basis, en hoe u een foto laat verwijderen, leest u bij portret­recht.

• Besteld portret (u gaf de maker opdracht): open­baar­ma­king zonder uw toestemming is niet toegestaan, tenzij anders is afgesproken (artikel 20 lid 1 Auteurswet).
• Niet besteld portret: open­baar­ma­king is niet toegestaan voor zover uw redelijk belang zich ertegen verzet (artikel 21 Auteurswet). Die regel geldt niet alleen voor de maker, maar ook voor anderen die het portret publiceren, zoals een uitgever of iemand die het deelt (ECLI:NL:HR:2013:CA2788, rov. 3.4).

Tenzij anders is over­een­ge­ko­men is degene, wien het auteurs­recht op een portret toekomt, niet bevoegd dit openbaar te maken zonder toestemming van den ge­por­tret­teerde of, gedurende tien jaren na diens overlijden, van diens na­be­staan­den.

Wanneer heeft u recht op een vergoeding?

Geld krijgt u niet omdat uw foto ergens staat, maar omdat de publicatie on­rechtmatig is. Dan moet de ander de schade vergoeden (artikel 6:162 BW). De Hoge Raad on­der­scheidt daarbij drie soorten belangen.

Uitspraken van de Hoge Raad over het redelijk belang en de vergoeding

Belang	Wat de Hoge Raad zegt	Uitspraak
Commercieel belang	Is iemand door zijn beroep zo populair dat zijn portret commercieel te exploiteren is, dan hoeft hij dat niet zonder vergoeding toe te laten. De schade mocht worden gewaardeerd op het bedrag dat bij toestemming zou zijn bedongen.	HR 19 januari 1979, ECLI:NL:HR:1979:AC6461
Reclame	Wie in een reclame staat, wordt door het publiek met het product of de dienst verbonden. Daarom heeft de ge­por­tret­teerde in beginsel steeds een redelijk belang om zich tegen dat gebruik te verzetten.	HR 2 mei 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2364, rov. 3.3
Privacy	Maakt de publicatie inbreuk op de per­soon­lijke levenssfeer, dan is er in beginsel een redelijk belang. De rechter weegt privacy af tegen de vrijheid van menings­uiting, met onder meer de context, de nieuws­waarde en de manier waarop de foto is gemaakt.	HR 14 juni 2013, ECLI:NL:HR:2013:CA2788, rov. 3.4
Een redelijke vergoeding aangeboden	Gaat het alleen om een commercieel belang en is een redelijke vergoeding aangeboden, dan zijn in beginsel bijkomende om­stan­dig­he­den nodig om de publicatie on­rechtmatig te vinden. De vergoeding moet passen bij de po­pu­la­ri­teit en de waarde van het ex­ploi­ta­tie­be­lang.	HR 14 juni 2013, ECLI:NL:HR:2013:CA2788, rov. 3.6.3

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Een algemeen recht om elke publicatie van uw portret te verbieden, bestaat niet. Bij een niet besteld portret is volgens de Hoge Raad niet steeds vooraf toestemming nodig; het gaat om de afweging in het concrete geval (ECLI:NL:HR:2013:CA2788, rov. 3.5).

Hoe hoog is de vergoeding?

De wet en de Hoge Raad geven geen vast bedrag. De rechter stelt de schade per zaak vast. Welke vorderingen mogelijk zijn:

Wat u kunt eisen bij on­rechtmatige open­baar­ma­king

Vordering	Wanneer	Grondslag
Schade­vergoeding	De publicatie is on­rechtmatig en aan de ander toe te rekenen; bij commercieel gebruik kan de schade worden gewaardeerd op het bedrag dat bij toestemming zou zijn bedongen (ECLI:NL:HR:1979:AC6461)	Artikel 6:162 BW
Winst als schade	De ander heeft met de publicatie winst gemaakt; de rechter kan de schade op (een deel van) die winst begroten	Artikel 6:104 BW
Immateriële schade	U bent in uw eer of goede naam geschaad of op andere wijze in uw persoon aangetast; het bedrag stelt de rechter naar billijkheid vast	Artikel 6:106 sub b BW
Verbod op verdere publicatie	De open­baar­ma­king is on­rechtmatig	Artikel 3:296 BW met artikel 6:162 BW, of artikel 21 Auteurswet

Wat meeweegt bij de hoogte, blijkt uit de uitspraken: hoe bekend u bent en wat het gebruik commercieel waard is (ECLI:NL:HR:2013:CA2788, rov. 3.6.3), en hoe het portret is gebruikt. In een zaak over een oud-medewerker stelde de kanton­rechter de schade naar billijkheid lager vast dan gevraagd, omdat het ging om eenmalig gebruik van één foto in een brochure met meer foto’s, die na de sommatie meteen was verwijderd, van iemand die niet bekend was (ECLI:NL:RBNNE:2020:3807). Bedragen uit andere zaken zijn daarom geen maatstaf voor uw zaak.

Het portret van een werknemer

Een werkgever die een fotograaf inhuurt voor foto’s van het personeel, geeft zelf de opdracht. Voor de werknemer is het portret dan meestal niet besteld, en geldt de regel van het redelijk belang (artikel 21 Auteurswet). Vraagt de werkgever toestemming, dan geldt die voor het gebruik waarmee u instemde, en niet vanzelf voor elk later gebruik. In de zaak bij de kanton­rechter gold de instemming van een ver­koop­me­de­werk­ster voor het gebruik in de brochure tijdens het dienst­ver­band; na haar vertrek had de werkgever moeten nagaan of zij met verder gebruik instemde (ECLI:NL:RBNNE:2020:3807, rov. 4.2).

Een foto waarop iemand herkenbaar is, kan ook een per­soons­ge­ge­ven zijn. Dan moet de werkgever naast het portret­recht ook de AVG volgen, met een geldige grondslag.

Werkgever? Leg het vooraf vast

Spreek schrif­te­lijk af waarvoor de foto wordt gebruikt (website, brochure, social media), hoe lang, en wat er gebeurt als de werknemer vertrekt. Een vaste plek voor die afspraak is de arbeids­over­een­komst of een aparte verklaring.

Foto’s en video’s op social media

Een foto of video plaatsen op social media is openbaar maken. Dezelfde regels gelden dus: bij een besteld portret is uw toestemming nodig, bij een niet besteld portret beslist het redelijk belang. De regel van artikel 21 Auteurswet geldt niet alleen voor de maker, maar ook voor anderen, dus ook voor wie een foto van een ander deelt (ECLI:NL:HR:2013:CA2788, rov. 3.4 onder a). Een video met een lookalike kan een portret zijn van de persoon die wordt nagespeeld; of de publicatie mag, hangt dan af van de afweging van de belangen, waarbij ook een parodie kan meewegen (ECLI:NL:HR:2022:621, rov. 3.2.2 en 3.2.3).

Wie zonder daartoe gerechtigd te zijn een portret openbaar maakt, pleegt een overtreding met een geldboete van de vierde categorie (artikel 35 Auteurswet), sinds 1 januari 2026 ten hoogste € 27.500 (artikel 23 lid 4 Wetboek van Strafrecht).

Termijn: 5 jaar om schade­vergoeding te eisen

Een vordering tot schade­vergoeding verjaart 5 jaar na de dag nadat u bekend werd met zowel de schade als de persoon of het bedrijf dat ervoor aan­spra­ke­lijk is, en in elk geval 20 jaar na de gebeurtenis die de schade ver­oor­zaakte, zoals de publicatie (artikel 3:310 lid 1 BW). U eist de schade­vergoeding bij de civiele rechter. U kunt de verjaring stuiten met een schrif­te­lijke aanmaning (artikel 3:317 BW). Wacht niet te lang: hoe eerder u reageert, hoe beter u de publicatie kunt bewijzen.

U wilt een vergoeding vragen

1. Stap 1Leg het gebruik vastMaak scher­maf­beel­din­gen met datum en adres, en noteer waar en hoe lang uw portret is gebruikt, en of het in reclame of voor een product staat.
2. Stap 2Stuur een schrif­te­lijke sommatieVraag de pu­bli­ceer­der het gebruik te staken, binnen een termijn. Vraag een vergoeding en leg uit waarom: commercieel gebruik, reclame of inbreuk op uw privacy.
3. Stap 3Laat de zaak beoordelenKomt u er niet uit, dan beslist de rechter over een verbod en schade­vergoeding. Laat vooraf beoordelen of uw redelijk belang sterk genoeg is.

Wie kan u helpen?

Begin hier

Zelf een verzoek of sommatie sturen

Uw portret staat online of in een uiting en u wilt dat het wordt verwijderd.

Geen

Het platform

Uw portret staat op een website of sociaal medium en de pu­bli­ceer­der reageert niet.

Geen

Advocaat

U wilt een verbod of schade­vergoeding via de rechter, bij­voor­beeld in kort geding.

Afhankelijk van de zaak

Specialist in­tel­lec­tu­eel eigendom

U wilt weten of u recht heeft op een vergoeding en hoe hoog die redelijk is.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding