Privacy en IT · bijgewerkt 25-10-2026
Bijzondere persoonsgegevens
Antwoord in 9 seconden
Bijzondere persoonsgegevens zijn extra gevoelige gegevens, zoals over gezondheid, ras of etnische afkomst, politieke opvattingen, godsdienst, vakbondslidmaatschap, seksuele gerichtheid, en genetische of biometrische gegevens. De AVG verbiedt het verwerken ervan, tenzij een wettelijke uitzondering geldt, bijvoorbeeld uitdrukkelijke toestemming. Strafrechtelijke gegevens en het BSN hebben eigen regels.
Deze dienst bieden wij op dit moment nog niet aan.
De informatie op deze pagina is wel actueel en gecontroleerd. Wilt u bericht zodra wij u hierbij kunnen helpen?
Nu hulp nodig? Het Juridisch Loket geeft gratis advies bij een laag inkomen en weinig spaargeld: 0800-8020. Dat is een aparte organisatie, niet Legal Holding. Alle hulp op een rij
Welke gegevens zijn bijzonder?
Bijzondere persoonsgegevens zijn gegevens waaruit blijkt (artikel 9 lid 1 AVG):
- ras of etnische afkomst;
- politieke opvattingen;
- religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen;
- lidmaatschap van een vakbond;
- genetische gegevens, zoals de uitkomst van een DNA-analyse;
- biometrische gegevens om iemand uniek te herkennen, zoals een vingerafdruk of gezichtsherkenning;
- gegevens over gezondheid, lichamelijk en geestelijk, ook over zorg die iemand heeft gekregen;
- gegevens over iemands seksueel gedrag of seksuele gerichtheid.
Deze gegevens zijn gevoelig omdat misbruik ervan tot discriminatie of grote schade kan leiden. Lekken zulke gegevens, dan houdt u volgens de Autoriteit Persoonsgegevens in ieder geval rekening met een hoog risico. Lees datalek: wat nu?
Het verbod en de uitzonderingen
Het verwerken van bijzondere persoonsgegevens is verboden (artikel 9 lid 1 AVG, artikel 22 UAVG). Het verbod geldt niet in een aantal gevallen. De belangrijkste:
| Uitzondering | Voorbeeld |
|---|---|
| Uitdrukkelijke toestemming | U geeft duidelijk en apart toestemming voor een bepaald doel |
| Arbeidsrecht en sociale zekerheid | Een werkgever die gezondheidsgegevens nodig heeft voor de re-integratie van een zieke werknemer (artikel 30 UAVG) |
| Vitale belangen | Iemand is bewusteloos en een arts heeft medische gegevens nodig |
| Kennelijk zelf openbaar gemaakt | Iemand maakt zelf in het openbaar zijn politieke voorkeur bekend |
| Rechtsvordering | De gegevens zijn nodig om een recht in een procedure te verdedigen |
| Gezondheidszorg | Een arts of zorginstelling die u behandelt, met een beroepsgeheim |
| Kerkgenootschap, vakbond of politieke partij | Een vereniging die gegevens van haar leden verwerkt en ze niet zonder toestemming doorgeeft |
| Onderzoek en statistiek | Wetenschappelijk onderzoek met passende waarborgen (artikel 24 UAVG) |
Voor elke verwerking geldt daarnaast dat er een grondslag moet zijn. Lees de grondslagen van de AVG. Verwerkt u op grote schaal bijzondere persoonsgegevens, dan is een DPIA verplicht (artikel 35 lid 3 AVG).
Biometrische gegevens in Nederland
Voor biometrische gegevens om iemand te herkennen geldt in Nederland een eigen uitzondering:
Gelet op artikel 9, tweede lid, onderdeel g, van de verordening, is het verbod om biometrische gegevens met het oog op de unieke identificatie van een persoon te verwerken niet van toepassing, indien de verwerking noodzakelijk is voor authenticatie of omwille van beveiligingsdoeleinden en slechts voor zover dit noodzakelijk is vanwege een zwaarwegend algemeen belang van rechtmatige toegang tot bepaalde plaatsen, gebouwen, diensten, producten, informatiesystemen of werkprocessystemen.
Biometrisch zijn gegevens die met een specifieke technische verwerking van lichaamskenmerken of gedrag iemand eenduidig herkennen, zoals gezichtsafbeeldingen of vingerafdrukken (artikel 4 punt 14 AVG).
Elke zaak is anders
De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en omstandigheden. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.
Strafrechtelijke gegevens en het BSN
- Strafrechtelijke gegevens, zoals over veroordelingen en strafbare feiten, mogen alleen onder toezicht van de overheid worden verwerkt, of als de wet dat met passende waarborgen toestaat (artikel 10 AVG). De UAVG noemt wanneer dat mag (artikel 31 tot en met 33 UAVG).
- Het burgerservicenummer (BSN) mag alleen worden gebruikt ter uitvoering van de wet die het voorschrijft, of voor een doel dat de wet bepaalt (artikel 46 UAVG). Een bedrijf mag dus niet zomaar om uw BSN vragen.
Wie kan u helpen?
De organisatie zelf
U wilt weten welke gevoelige gegevens een organisatie van u heeft.
Kosteloos, tenzij het verzoek kennelijk ongegrond of buitensporig is (artikel 12 AVG)
Autoriteit Persoonsgegevens
U denkt dat een organisatie uw gevoelige gegevens verwerkt zonder dat het mag.
Volgens de regels van de AP
Specialist privacy en IT
Uw organisatie verwerkt gezondheids- of biometrische gegevens en wil weten of dat mag.
Afhankelijk van de opdracht · Binnenkort via Legal Holding
Veelgestelde vragen
Mag mijn werkgever gegevens over mijn gezondheid verwerken?
Alleen beperkt. Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens. Een werkgever mag ze alleen verwerken voor zover dat noodzakelijk is, bijvoorbeeld voor de re-integratie of de uitvoering van wettelijke regels over ziekte (artikel 30 UAVG). Lees ook ziek en loondoorbetaling.
Mag een sportschool mijn vingerafdruk gebruiken om binnen te komen?
Alleen als dat noodzakelijk is voor authenticatie of beveiliging vanwege een zwaarwegend algemeen belang, of met uw uitdrukkelijke toestemming. Artikel 29 UAVG noemt die eisen.
Is een foto een bijzonder persoonsgegeven?
Een foto is een persoonsgegeven als iemand herkenbaar is. Biometrisch wordt hij pas als hij met een speciale techniek wordt verwerkt om iemand eenduidig te herkennen, zoals bij gezichtsherkenning (artikel 4 punt 14 AVG).
Bronnen
- Algemene verordening gegevensbescherming (Verordening (EU) 2016/679), artikel 4 punt 13 tot en met 15, 9, 10 en 35 wet · geraadpleegd 25-10-2026
- Autoriteit Persoonsgegevens: datalek, wel of niet melden overheid · geraadpleegd 25-10-2026
- Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbescherming (artikel 22, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 en 46) wet · geraadpleegd 25-10-2026 · geldende versie sinds 01-09-2026
Bronnen gecontroleerd door de redactie op 25-10-2026. De juridische controle van deze pagina volgt · Zo controleren wij
Laatst bijgewerkt: 25-10-2026Bekijk wat er is veranderd
- Eerste versie: de negen soorten, het verbod, de uitzonderingen uit de AVG en de UAVG, strafrechtelijke gegevens en het BSN.
Was deze pagina nuttig?
Dank u. Uw reactie helpt ons deze pagina beter te maken.
Legal Holding
Wilt u straks hulp bij uw privacy en itzaak?
Deze dienst start binnenkort. Laat uw e-mailadres achter en u krijgt één bericht zodra het kan.
Wij regelen geen advocaat op toevoeging (pro deo). Nu hulp nodig? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.