AI-geletterdheid: de plicht uit artikel 4 van de AI Act

Wat is AI-geletterdheid?

De AI-verordening omschrijft AI-geletterdheid als de vaar­dig­he­den, kennis en het begrip waarmee aanbieders, ge­bruiks­ver­ant­woor­de­lij­ken en betrokken personen AI-systemen geïn­for­meerd kunnen inzetten, en zich bewust worden van de kansen en risico’s van AI en de schade die zij kan veroorzaken (artikel 3 punt 56). Het gaat dus niet om pro­gram­me­ren, maar om weten wat een AI-systeem doet, waar het fout kan gaan en hoe u de uitkomst beoordeelt.

De plicht, voor en na juli 2026

Artikel 4 vóór en na de wijziging

Periode	Wat artikel 4 vraagt
2 februari 2025 tot 27 juli 2026	Maatregelen om zoveel als mogelijk te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij het personeel en anderen die namens de organisatie met AI werken
Sinds 27 juli 2026	Maatregelen om de ont­wik­ke­ling van AI-geletterdheid te on­der­steu­nen; er hoeft geen bepaald niveau te worden gewaarborgd

In beide versies houdt u rekening met de technische kennis, ervaring, opleiding van de mensen, de context waarin het AI-systeem wordt gebruikt, en de personen op wie het wordt toegepast. Volgens de wetgever bleek een strenge plicht om een toereikend niveau te waarborgen niet voor elke organisatie geschikt, en gaf die vooral kleinere bedrijven extra regeldruk (overweging 8 van Verordening (EU) 2026/1744).

Hulp van de Commissie en de lidstaten

De Europese Commissie en de lidstaten on­der­steu­nen or­ga­ni­sa­ties, met name het mkb, bij deze plicht. De Commissie publiceert daarvoor praktische voorbeelden op haar centrale in­for­ma­tie­plat­form (artikel 4 lid 2). De Europese AI-board stelt aan­be­ve­lin­gen op (artikel 4 lid 3).

Zo pakt u het aan

AI-geletterdheid in vier stappen

1. In­ven­ta­ri­se­ren
2. Rollen bepalen
3. Maatregelen nemen
4. Vastleggen

1. Stap 1Breng in kaart welke AI-systemen u gebruiktOok hulp­mid­de­len die medewerkers zelf inzetten, zoals chatbots of programma's die teksten of beelden maken.
2. Stap 2Bepaal wie ermee werkt en wat zij moeten wetenEen medewerker die AI gebruikt voor klant­con­tact heeft andere kennis nodig dan iemand die AI inzet bij werving of beoordeling.
3. Stap 3Kies maatregelen die bij uw organisatie passenBij­voor­beeld werk­af­spra­ken, instructies, voorbeelden van fouten en een korte training.
4. Stap 4Leg vast wat u doet en houd het bijZo kunt u laten zien welke maatregelen u nam, en past u ze aan als u nieuwe AI gaat gebruiken.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Boetes

Artikel 4 staat niet in de lijsten met vaste maxi­mum­boe­tes van artikel 99 lid 3 tot en met 5 van de AI-verordening. De lidstaten stellen wel de regels vast voor sancties bij inbreuken op de verordening (artikel 99 lid 1). Gebruikt u AI met per­soons­ge­ge­vens, dan gelden daarnaast de AVG en de boetes daaruit. Lees de AVG uitgelegd.

Wie kan u helpen?

Begin hier

Specialist privacy en IT

U wilt weten wat de AI Act van uw organisatie vraagt, ook buiten AI-geletterdheid.

Afhankelijk van de opdracht · Binnenkort via Legal Holding

Uw func­ti­ona­ris gegevens­bescherming

De AI-systemen verwerken per­soons­ge­ge­vens.

Binnen uw organisatie