Last onder dwangsom van de gemeente of de overheid

Wat is een last onder dwangsom?

Overtreedt u volgens de gemeente of een ander be­stuurs­or­gaan een regel, bij­voor­beeld door zonder vergunning te bouwen of een woning anders te gebruiken dan mag, dan kan het be­stuurs­or­gaan handhaven. Een last onder dwangsom is daarvoor het meest gebruikte middel. Het is een her­stelsanc­tie: het doel is de overtreding te beëindigen, niet u te straffen (artikel 5:2 Awb).

Onder last onder dwangsom wordt verstaan: de her­stelsanc­tie, inhoudende

Het alternatief is een last onder be­stuurs­dwang: dan voert het be­stuurs­or­gaan het herstel zelf uit als u het niet doet, op uw kosten (artikel 5:21 en 5:25 Awb). Een be­stuurs­or­gaan dat be­stuurs­dwang mag toepassen, mag in plaats daarvan een last onder dwangsom opleggen, tenzij het belang dat het voorschrift beschermt zich daartegen verzet (artikel 5:32 Awb).

Wat staat in de last?

Wat een last onder dwangsom bevat

Onderdeel	Uitleg
De her­stel­maat­re­gel	Wat u precies moet doen of laten, bij­voor­beeld de aanbouw verwijderen
De be­gun­sti­gings­termijn	De tijd waarin u kunt herstellen zonder een dwangsom te verbeuren
Het bedrag	Een bedrag ineens, per tijds­een­heid (bij­voor­beeld per week) of per overtreding
Het maximum	Boven dit bedrag verbeurt u geen dwangsom meer

De bedragen moeten in redelijke verhouding staan tot de zwaarte van het geschonden belang en tot de beoogde werking van de dwangsom (artikel 5:32b lid 3 Awb). Een te hoge dwangsom of een te korte termijn is een reden om bezwaar te maken.

Voorbeeld

De gemeente legt een last onder dwangsom op: binnen 8 weken de dakkapel verwijderen, anders € 500 per week, met een maximum van € 10.000

Herstel binnen 8 weken

U betaalt niets

Herstel 3 weken na de termijn

3 × € 500 = € 1.500

Geen herstel

Hoogstens € 10.000

Fictief voorbeeld. De bedragen en de termijn verschillen per zaak. Ge­con­tro­leerd 26-10-2026.

Elke zaak is anders

De voorbeelden, uitspraken en uitkomsten van rekenhulpen op deze site laten zien hoe de regels in andere situaties werken. Ze zeggen niet wat de uitkomst in uw zaak wordt: die hangt af van uw eigen afspraken, bewijs en om­stan­dig­he­den. Twijfelt u? Lees waar u gratis of betaalbare juridische hulp vindt.

Wat kunt u doen?

Overzicht: als u een (voornemen tot) last onder dwangsom krijgt

1. Zienswijze
2. Bezwaar
3. Spoed
4. Herstel

1. Stap 1Reageer op het voornemenKrijgt u eerst een voor­aan­kon­di­ging, geef dan uw zienswijze: is er wel een overtreding, is de termijn haalbaar, kan het anders? Lees hoe u een zienswijze indient.
2. Stap 2Maak binnen zes weken bezwaar tegen de lastNoem waarom er geen overtreding is, waarom handhaven onevenredig is of waarom de termijn of het bedrag te hoog is.
3. Stap 3Vraag zo nodig een voorlopige voorzieningBezwaar schorst de last niet. Loopt de be­gun­sti­gings­termijn af voordat op uw bezwaar is beslist, vraag dan de voor­zie­nin­gen­rechter om de last te schorsen (artikel 8:81 Awb).
4. Stap 4Of herstel binnen de termijnBewaar bewijs, zoals foto's met datum, en meld het be­stuurs­or­gaan dat u heeft hersteld.

Let op de be­gun­sti­gings­termijn

De dwangsom verbeurt van rechtswege zodra de termijn in de last voorbij is en u niet heeft hersteld. Bezwaar maken stopt dat niet. Een verbeurde dwangsom betaalt u binnen zes weken nadat hij is verbeurd (artikel 5:33 Awb).

Invordering, verjaring en opheffing

• In­vorderings­beschikking: voordat het be­stuurs­or­gaan u aanmaant om te betalen, beslist het bij beschikking over de invordering (artikel 5:37 Awb). Uw bezwaar of beroep tegen de last geldt ook voor die beschikking, voor zover u die betwist (artikel 5:39 Awb).
• Verjaring: de vordering tot betaling van een verbeurde dwangsom verjaart een jaar na de dag waarop hij is verbeurd. Loopt er nog bezwaar of beroep tegen de last, dan wordt die termijn verlengd (artikel 5:35 Awb).
• Onmogelijk om te voldoen: kunt u blijvend of tijdelijk niet aan de last voldoen, dan kan het be­stuurs­or­gaan op uw verzoek de last opheffen, de looptijd opschorten of de dwangsom verminderen (artikel 5:34 lid 1 Awb).
• Een jaar zonder verbeuren: is de last een jaar van kracht zonder dat een dwangsom is verbeurd, dan kunt u vragen de last op te heffen (artikel 5:34 lid 2 Awb).

Andere dwangsommen

Het woord dwangsom komt in het recht op drie plekken voor. Naast de last onder dwangsom van de overheid kan een rechter in een civiele zaak een dwangsom opleggen (artikel 611a Wetboek van Burgerlijke Rechts­vordering). En beslist een be­stuurs­or­gaan te laat op uw aanvraag, dan kan het be­stuurs­or­gaan u een dwangsom ver­schuldigd zijn; lees de overheid beslist niet op tijd.

Wilt u juist dat de gemeente optreedt tegen een overtreding van een ander, bij­voor­beeld uw buurman? Dan dient u een handhavings­verzoek in.

Wie kan u helpen?

Begin hier

Het be­stuurs­or­gaan zelf

U wilt weten wat er precies van u wordt verwacht, of meer tijd vragen.

Geen

Juridisch Loket

U wilt weten of bezwaar zin heeft.

Gratis bij een laag inkomen en weinig spaargeld

Specialist bestuurs­recht

Het gaat om een hoog bedrag, uw woning of uw bedrijf, of de termijn loopt bijna af.

Afhankelijk van de zaak · Binnenkort via Legal Holding